شناسایی چالش‌ها و تدوین راهبرد‌های مدیریت مشارکتی جنگل‏های زاگرس با استفاده از تحلیل شبکه‏ ای- سوات (ANP-SWOT): مطالعة موردی منطقة جنگلی بانکول، ایلام

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی پژوهشی، بخش تحقیقات اقتصادی اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج، ایلام، ایران

2 مربی پژوهشی، بخش تحقیقات منابع طبیعی و آبخیزداری، مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج، ایلام، ایران

3 پژوهشگر تحقیقات اقتصادی و اجتماعی، مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج، ایلام، ایران

4 مربی پژوهشی، بخش تحقیقات منابع طبیعی و آبخیزداری، مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج، ایلام، ایران

چکیده

در چند دهه اخیر، جنگل‌های ناحیه رویشی زاگرس در معرض خطرات مختلف بوده و به‏ویژه در سال‌های اخیر، به‏شدت تخریب شده‌اند. امروزه، اهمیت مشارکت ذی‏نفعان محلی در راستای حفظ و احیای عرصه‌‌های جنگلی در بین بخش‌های مختلف اجرایی و پژوهشی کشور بیش از پیش مطرح است. از این‏رو، تحقیق حاضر بر اساس روش ارزیابی‌ مشارکتی‌ روستایی (PRA) و به‏منظور ارزیابی مشارکت روستاییان در فرآیند برنامه­ریزی و مدیریت منطقه جنگلی بانکول استان ایلام اجرا شد. در این راستا، داده‌های تحقیق با استفاده از ابزار‌های بارش افکار، بحث گروهی و پرسشنامه نیمه‏ساختاریافته جمع‌آوری شد. سپس، با استفاده از روش­های سوات (SWOT) و فرآیند تحلیل شبکه­ای (ANP) نسبت به ارزیابی عوامل و اولویت‌بندی راهبردهای مورد نظر اقدام شد. جامعه آماری تحقیق شامل سه روستای واقع در منطقه جنگلی بانکول بود. در تحقیق حاضر، با استفاده از روش SWOT، ضمن شناسایی نقاط قوت و ضعف (عوامل داخلی) و فرصت­ها و تهدیدها (عوامل خارجی)، هشت راهبرد مدیریت مشارکتی منطقه جنگلی بانکول تدوین شد که از آن میان، راهبردهای محافظه‏کارانه (واگذاری مدیریت عرصه‌های جنگلی به بهره­برداران و توسعه تعاونی­های بهره­برداری از جنگل) به عنوان راهبردهای برتر با مجموع 212/0، راهبردهای رقابتی (تجهیز مردم محلی به وسایل اطفای حریق) با مجموع 165/0، راهبردهای تهاجمی ( توسعه مشارکت­های مردمی و گروه­های همیار سبز و توجه بیشتر به آموزش بهره‏برداران) با مجموع 116/0، و راهبردهای تدافعی (مدیریت چرا و کنترل ورود و خروج دام به عرصه‌ها، توقف توسعه کارخانه سیمان و جلوگیری از کشاورزی در جنگل) با مجموع 098/0 به عنوان راهبردهای بعدی انتخاب شدند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identification of Challenges and Formulation of Participatory Management Strategies of Zagros Forests Using ANP-SWOT Combination Model: A Case Study of Forest Area of Bankoul in Ilam, Iran

نویسندگان [English]

  • J. Rezaei 1
  • A. Najafifar 2
  • H. Seidzadeh 3
  • M. Mohammadpour 4
1 Instructor, Agricultural Education and Natural Resources Research Center of Ilam, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Ilam, Iran
2 Instructor, Agricultural Education and Natural Resources Research Center of Ilam, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Ilam, Iran
3 Researcher of Agricultural Education and Natural Resources Research Center of Ilam, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Ilam, Iran
4 Instructor, Agricultural Education and Natural Resources Research Center of Ilam, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Ilam, Iran
چکیده [English]

Over recent decades, forests of Zagros vegetative area have been exposed to various dangers and severely destroyed in recent years. Today, the importance of local stakeholders’ participation for the preservation and regeneration of forest areas is inxreasingly evident in diferrent executive and research administrations. Therefore, this study was accomplished based on Participatory Rural Appraisal (PRA) method and for the evaluation of the rural people's participation in the planning and management process of the Bankoul forest area in Ilam province of the country. Research data were collected through techniques such as brainstorming, group discussion and semi-structured questionnaire. Then, using SWOT and ANP methods, the factors were evaluated and the strategies were prioritized. The statistical population consisted of three villages in the studied area. In this study, using the SWOT method, first, strengths and weaknesses (internal factors) and opportunities and threats (external factors) were identified; then, eight participatory management strategies of the Bankoul forest area were formulated, out of which conservative strategies (the assignment of forest areas management to beneficiaries and the development of exploitation cooperatives from forest) with a total score of 0.212 were selected as superior strategies. In addition, competitive strategies with 0.145, offensive strategies with 0.116, and defensive strategies with 0.098, were placed in the next ranks, respectively.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Participatory Evaluation
  • Network analysis
  • Bankoul (Forest Area)
  • Ilam (Province)
  1. Amalnik, M., Ansarinejad, A. and Ansarinejad, S. (2011). Finding causal relationships and ranking the critical factors of success and failure of the implementation of information systems through the combination of ANP and DEMATEL methods. Industrial Engineering, 44(2): 195-212. (Persian)
  2. Amiri, Y. and Mirfakhreddini, S. (2011). Presenting solutions to improve electronic banking services with Fuzzy TOPSIS and ANP approaches. Industrial Engineering, 5(2): 141-158. (Persian)
  3. Arayesh, B., Hosseini, F., Mirdamadi, S. and Malek-Mohammadi, I. (2010). A comparison between viewpoints of experts and utilizers of natural resources on people participation in the process of preservation, restoration, development and utilization of forests and rangelands, Ilam province. Iranian Journal of Range and Desert Reseach, 17(3): 377-392. (Persian)
  4. Asgari, H. (2013). Economic valuation of oak forests in Ilam province. Natural Resources Economics, 12(2): 77-88. (Persian)
  5. Bageri, F., Baseri, R., Amiryan, A., Mohammadzadeh, A. and Bazgir, M. (2016). The effect of fire on some soil chemical properties of Bankool forests in Ilam province. Wood & Forest Science and Technology, 23(3): 69-87. (Persian)
  6. Baycheva-Merger, T. and Wolfslehner, B. (2016). Evaluating the implementation of the Pan-European criteria and indicators for sustainable forest management– a SWOT analysis. Ecological Indicators, 60(2): 1192-1199.
  7. Goleij, A., Hasanzad Navroodi, I., Mohammadi Limaei, S. and Jokar, M. (2016). Determination of criteria and indicators for sustainable forest management based on the views of experts and local people (case study: Asalem forests, north of Iran). Forest, 8(3): 45-60. (Persian)
  8. Heidari, M., Lotfalian, M., Tashakori. M. and Valipour, A. (2016). Investigating the local utilization of forest in north Zagros (case study: Baneh region). Forest, 8(3): 313-331. (Persian)
  9. Heidari, M., Lotfalian, M., Tashakori. M. and Valipour. A. (2016). Opportunities and threats in utilization of non-wood products in Baneh forests. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 24(1): 35-45. (Persian)
  10.  Jafari, A. (2012). ANP approach to sustainable management of forests in Zagros. Natural Ecosystems of Iran, 2(3): 9-14. (Persian)
  11.  Kangas, J., Loikkanen, T., and Pukkala, T. (1996). A participatory approach to tactical forest planning. Acta Forestalia Fennica, 12(3): 51-24.
  12.  Kazana, V., Kazaklis, A., Stamatiou, C., Koutsona, P., Boutsimea, A. and Fotakis, D. (2015). SWOT analysis for sustainable forest policy and management: a Greek case study. International Journal of Information and Decision Sciences, 7(1): 32-50.
  13.  Kolyani, H. (2014). Examining the role of non-wood forest products in poverty alleviation in local communities of Zagros forests (analysis of force challenges). Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 23(2): 319-307. (Persian)
  14.  Kurttila, M., Pesonen, M., Kangas, J. and Kajanus, M. (2000). Utilizing the analytic hierarchy process (AHP) in SWOT analysis: a hybrid method and its application to a forest-certification case. Forest Policy and Economics, 1(2): 41-52.
  15.  Mousavi Nokandeh, S.M., Moayeri, M.H. and Salman-Mahini, A. (2014). Takeholders and criteria for their identification in natural resources management (case study: forests of Golestan province). Wood & Forest Science and Technology, 21(4): 23-40. (Persian)
  16.  Najafifar, A., Moayeri, M., Jouybari, S. and Salman-Mahini, A. (2017).  Providing a comprehensive land use model for multiple applications in Zagros forests, PhD Thesis, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Iran. (Persian)
  17.  Pourahmad, A. and Eskandari, M. (2010). Qualitative research methods in human geography. Organization for the Study and Compilation of Humanities Books of Universities (SAMT), First Edition, Tehran. Iran. (Persian)
  18.  Rezaei, J., Seidzadeh, H. and Effati, M. (2016). The evaluation of amount of rural people's participation in process of planning and management of forested areas of Ilam province. Agricultural Research and Education Organization, Agriculture and Natural Resourese Research Center of Ilam. Iran. (Persian)
  19.  Saaty, T.L. (2003). Decision making with dependence and feedback: the analytic network process, RWS Publications, Pittsburgh, 210.
  20.  Sadatzarabadi, Z., Kaliji, M., Vazifehshenas, R. and Fathi, M. (2013). Evaluation of strategies border regions based on SWOT-ANP case study: Iran-Turkey border. Third International Conference on Environmental Planning and Management, Tehran University. (Persian)
  21.  Saedi, H. and Najafi, A. (2012). Application of ANP network analysis process to determine            priority of livestock exit from forest. Forest Journal of Iran, 2(4): 309-312. (Persian)
  22.  Sehat, S. and Parizadi, E. (2010). Process analysis technique grates strengths, weaknesses, opportunities and threats: a case study of Iran Insurance Company. Industrial Management, 1(2): 105-120. (Persian)
  23.  Veysi, H. and Rezvanfar, A. (2009). Participatory rural appraisal (PRA). Tehran, Shahid Beheshti University. (Persian)
  24.  Zand-Basiri, M. (2012). Developing the outcome and factors affecting the management of local people on Zagros forests (case study: Basin Galaa Gol, Lorestan). Iranian Journal of Forest, Iran Forestry Association, 2(3): 138-127. (Persian)
  25. Zebardast, E. (2011). Application of analytic network process (ANP) in urban and regional planning. Fine Arts, Architecture and Urbanism, 41(6): 90-79. (Persian)