موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 29 1 2026 07 23 Analysis of the Factors Influencing the Enhancement of Contract Farming in Rural Production Cooperatives of Chaharmahal and Bakhtiari Province تحلیل عوامل مؤثر بر ارتقای کشاورزی قراردادی در تعاونی‌های تولید روستایی استان چهارمحال و بختیاری 132413 10.30490/rvt.2025.367511.1695 FA ابوالقاسم باقری استادیار گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران حمیدرضا عامل اردستانی استادیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0001-5717-0180 Journal Article 2025 09 13 Introduction Contract farming, as one of the modern approaches to managing agricultural production, can be regarded as a mechanism for governing transactions and fostering collaboration among different actors in the agricultural value chain. This system enhances smallholder farmers’ access to markets, thereby improving their income levels and reducing risks. Given the multidimensional significance of this phenomenon, identifying and prioritizing the factors influencing its Enhancement is of particular importance. Accordingly, this study seeks to identify the key criteria and sub-criteria affecting the Enhancement of contract farming in Chaharmahal and Bakhtiari Province and to determine their relative weights. Materials and Methods From the perspective of research objectives, this study is applied in nature, while in terms of methodology, it is descriptive–survey based. The statistical population consisted of 45 individuals, including CEOs and chairpersons of rural production cooperatives, experts and specialists in rural cooperative management, as well as university professors with expertise in this field. The sampling method was purposive, conducted through a snowball approach. Using the Delphi method and semi-structured interviews, the criteria influencing the improvement of Enhancement in contract farming were identified. After coding with MAXQDA18 software, they were measured on a five-point Likert scale over two rounds, ultimately resulting in the extraction of 5 main criteria and 28 sub-criteria. For prioritization, the Analytical Hierarchy Process (AHP) was applied in Expert Choice software based on expert judgments and the nine-point scale. Results and Discussion The findings revealed that internal organizational factors, with the highest weight (0.345), played the most significant role in enhancing the contract farming. They were followed by economic–performance outcomes (0.187) and stakeholder satisfaction (0.180). In contrast, external organizational factors (0.146) and developmental challenges and constraints (0.141) had the least impact. At the sub-criteria level, shared goals (0.047), continuous inspection (0.041), and risk aversion (0.039) emerged as the most important components of internal organizational factors. Within external organizational factors, value chain (0.053) and economic factors (0.036) were prioritized. In the economic outcomes dimension, improving company efficiency (0.048) and optimal utilization of regional capabilities (0.0435) carried the greatest importance. Furthermore, continuous monitoring (0.086) and yield enhancement (0.086) were the most influential sub-criteria for stakeholder satisfaction, while lack of proper infrastructure (0.048) and insufficient capital (0.035) were identified as the most critical developmental challenges. Conclusions Based on the findings, the sustainability and effectiveness of contract farming rely not on external factors but rather on the development and strengthening of internal elements such as social and managerial capital. Accordingly, it is recommended that policymakers and managers of rural cooperatives focus on empowering internal structures, fostering mutual trust, and establishing transparent relationships among stakeholders. Such a strategy, in addition to enhancing efficiency and productivity, can transform cooperatives into enabling and income-generating institutions. Consequently, emphasizing organizational coordination and shared objectives, rather than relying solely on government support, will lead to sustainable economic development and poverty reduction in rural areas. This approach paves the way for greater productivity and comprehensive stakeholder satisfaction. نظام کشاورزی قراردادی، به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین در مدیریت تولیدات کشاورزی، سازوکاری برای ساماندهی معاملات و توسعه مشارکت میان بخش‌های مختلف زنجیره ارزش محصولات کشاورزی محسوب می‌شود. این نظام، دسترسی خرده‌مالکان به بازارهای فروش را تسهیل می‌کند و درنتیجه، موجب بهبود درآمد و کاهش ریسک فعالیت‌های تولیدی آنان می‌شود. با توجه به اهمیت چندبعدی این پدیده، شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر بهبود آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بر این اساس در این پژوهش، سعی شد معیارها و زیرمعیارهای مهم و مؤثر بر رونق کشاورزی قراردادی در استان چهارمحال و بختیاری شناسایی و وزن نسبی آن‌ها تعیین گردد. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش تحقیق، توصیفی – پیمایشی است. جامعه آماری شامل 45 نفر از مدیران عامل و رؤسای هیئت‌مدیره تعاونی‌های تولید روستایی، کارشناسان و خبرگان مدیریت تعاون روستایی و استادان دانشگاهی متخصص در این حوزه بود. روش نمونه‌گیری در این پژوهش به‌صورت هدفمند بود که با شیوه گلوله برفی انجام‌شده است. بر اساس روش دلفی و از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته، معیارهای مؤثر در ارتقای کشاورزی قراردادی شناسایی و پس کدگذاری با نرم‌افزار MAXQDA18، در قالب مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت طی دو دور سنجش و درنهایت 5 معیار اصلی و 28 زیرمعیار استخراج شد. به‌منظور اولویت‌بندی، روش فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی در نرم‌افزار Expert Choice بر اساس قضاوت خبرگان و مقیاس 9 درجه‌ای به کار گرفته شد. نتایج پژوهش نشان داد عوامل درون‌سازمانی با بیشترین وزن(345/0) مهم‌ترین نقش را در رونق کشاورزی قراردادی دارد و پس‌ازآن پیامدهای اقتصادی-عملکردی (187/0)و رضایت‌مندی ذی‌نفعان (180/0) قرار گرفتند؛ در مقابل، عوامل برون‌سازمانی (146/0) و چالش‌ها و موانع توسعه (141/0) کمترین اثر را داشتند. در تحلیل زیرمعیارها مشخص شد اهداف مشترک(047/0)، بازرسی مداوم(041/0) و ریسک‌پذیر نبودن(039/0) در عوامل درون‌سازمانی، زنجیره ارزش(053/0) و عوامل اقتصادی(036/0) در عوامل برون‌سازمانی و افزایش کارایی شرکت‌ها(048/0) و استفاده بهینه از قابلیت‌های منطقه(0435/0) در پیامدهای اقتصادی بیشترین اهمیت را داشتند. همچنین نظارت‌های دائمی(086/0) و افزایش بازدهی(086/0) در رضایت‌مندی ذی‌نفعان و نبود زیرساخت مناسب(048/0) و کمبود سرمایه(035/0) در چالش‌های توسعه، به‌عنوان مؤثرترین زیرمعیارها شناسایی شدند. بر اساس یافته‌ها، پایداری و اثربخشی کشاورزی قراردادی به‌جای تکیه بر عوامل بیرونی، به شکل‌گیری و تقویت عوامل درونی نظیر سرمایه‌های اجتماعی و مدیریتی وابسته است. ازاین‌رو، پیشنهاد می‌شود که سیاست‌گذاران و مدیران تعاونی‌های روستایی بر توانمندسازی ساختارهای داخلی، ایجاد اعتماد متقابل و روابط شفاف میان ذی‌نفعان تمرکز کنند. این استراتژی، ضمن ارتقای کارایی و بهره‌وری، می‌تواند نقش تعاونی‌ها را به نهادی توانمندساز و درآمدزا تبدیل کند. درنتیجه، تمرکز بر هماهنگی سازمانی و اهداف مشترک به‌جای صرفاً حمایت‌های دولتی، منجر به توسعه پایدار اقتصادی و کاهش فقر در مناطق روستایی خواهد شد. این رویکرد، زمینه را برای بهره‌وری بیشتر و رضایت همه‌جانبه ذی‌نفعان فراهم می‌کند.

http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_132413_22f22992ecfe283d62041aa4578edcc6.pdf

موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 29 1 2026 07 23 Assessing the Impact of Credit Constraints on Potato Production in the Villages of Kaboudarahang County ارزیابی اثر محدودیت‌ اعتباری بر تولید سیب‌زمینی در مناطق روستائی شهرستان کبودرآهنگ 132427 10.30490/rvt.2026.367576.1721 FA مهرشید کاشفی دانشگاه تبریز 0009-0007-4818-7678 قادر دشتی گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تبریز 0000-0002-9292-3843 محمد قهرمان زاده دانشگاه تبریز 0000-0003-0993-9244 Journal Article 2025 12 06 Introduction Sustainable agriculture is fundamental to food security and economic growth. However, developing countries like Iran face structural obstacles, including financial constraints, in their transition to modern agriculture. These constraints challenge the achievement of optimal production. This study specifically investigates the impact of these budgetary constraints on the production of a strategic crop, potatoes, in the villages of Kabudarahang county, one of the main hubs for this product. Materials and Methods This research utilized the indirect production function framework and the translog functional form to analyze budget constraints. The necessary data were collected through questionnaires and in-person interviews with 154 potato farmers in the villages of Kabudarahang county during the 2022-2023 cropping season. Variables examined included potato yield, prices of main inputs (chemical fertilizers, seeds, pesticides, and water), and the farmers' available budget. The λ was used to identify the presence of a budget constraint, with values greater than one indicating its existence. Additionally, input demand functions and returns to scale were estimated. Results and Discussion The study results indicate that budget constraints have had a significant impact on potato production. Estimates confirm the existence of effective budget constraints for over 90% of farmers (with a Lagrange multiplier of 1.38). This constraint led to a 31.7% credit shortage and a 28.9% reduction in production compared to the optimal level. Furthermore, the elasticity of production with respect to input prices was negative, with the highest sensitivity related to chemical fertilizers (-0.38), which also had the largest share of costs (0.44). The average return to scale (0.85) shows decreasing returns, likely stemming from these financial limitations. Conclusion The results of this study indicate that budget limitations have been the primary factor in the decrease of potato production in Kabudarahang county, hindering farmers' access to essential inputs such as fertilizer. To address this challenge, it is suggested that appropriate credit facilities, a guaranteed product purchase system, and resource management training be prioritized. This would alleviate financial constraints, enabling increased production and leading to food security and sustainable economic growth in the villages of Kabudarahang county. هر چند که توسعه پایدار کشاورزی به عنوان محور امنیت غذایی و رشد اقتصادی، همواره موردتوجه سیاست‌گذاران بوده است با این حال، کشورهای در حال توسعه از جمله ایران، با موانع ساختاری متعددی از جمله محدودیت‌های مالی تولیدکنندگان روستائی مواجه هستند. این محدودیت‌ها، دستیابی به سطوح بهینه نهاده‌ها و تولید را در بخش کشاورزی با چالش مواجه کرده است. از این رو مطالعه حاضر با هدف ارزیابی اثرات محدودیت بودجه بر تولید سیب‌زمینی در روستاهای شهرستان کبودرآهنگ، انجام شد. اطلاعات و داده‌های موردنیاز از طریق تکمیل پرسشنامه از 154 سیب‌زمینی‌کار مناطق روستائی شهرستان در سال زراعی 1402-1401 جمع‌آوری گردید برای تحلیل داده‌ها و نیل به هدف پژوهش از تابع تولید غیرمستقیم با فرم ترانسلوگ استفاده شد. نتایج برآورد تابع ترانسلوگ نشان داد که قیمت نهاده‌های کودشیمیایی، بذر، سم و آب و نیز میزان بودجه در دسترس تاثیر معنی‌داری بر مقدار تولید سیب‌زمینی دارد. در این بین برآورد کشش تولید نسبت به قیمت نهاده‌ها نشانگر آن بود بیشترین حساسیت مربوط به کود شیمیایی (۳8/۰-) می‌باشد. محاسبه و نیز برآورد سهم تقاضای نهاده‌ها نشان داد که کود شیمیایی با سهم ۴۴/۰، پرهزینه‌ترین نهاده برای کشاورزان است. ضریب لاگرانژ بزرگ‌تر از یک (38/۱) مؤید وجود محدودیت بودجه در بین کشاورزان روستائی منطقه می‌باشد. علاوه بر این، بازده نسبت به مقیاس معادل ۸5/۰ حاکی از کاهشی بودن بازده در منطقه موردمطالعه می‌باشد. بر اساس یافته‌ها، پیشنهاد می‌شود تدابیر و راهکارهای لازم جهت تثبیت قیمت عوامل تولید در راستای عدم افزایش هزینه تولید و کاهش اثر سوء محدودیت اعتباری از جانب متولیان امر اتخاذ گردد زیرا به واسطه غلبه بر مشکل ضعف سرمایه می‌توان کارایی مزارع و بهره‌وری عوامل تولید را در مناطق روستائی ارتقا داد.

http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_132427_75b412a21d861a7ec28bb6c30ccd2b05.pdf

موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 29 1 2026 07 23 Analyzing smart village development solutions from experts’ perspectives: A case study of Shahrood County واکاوی راهکارهای هوشمندسازی روستا از دیدگاه کارشناسان: موردمطالعه شهرستان شاهرود 132429 10.30490/rvt.2026.367506.1692 FA فریده رضایی گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران،کرج، ایران حسین شعبانعلی فمی گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران،کرج، ایران 0000-0002-4885-0317 علی اکبر براتی گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران،کرج، ایران 0000-0003-0375-2331 مهسا معتقد گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران،کرج، ایران Journal Article 2025 09 05 Introduction Rural areas have faced persistent challenges in recent decades, including poverty, unemployment, and outmigration, despite their significant economic, social, and environmental potential. Compared to urban areas, many rural communities experience limited access to essential services, which intensifies inequality, weakens food security, and increases pressure on cities through continued migration. Addressing these challenges requires innovative and sustainable development approaches that enhance rural quality of life while strengthening local resilience. The “smart village” concept has emerged as an integrated development approach that combines advanced technologies, evidence-based management, and community participation. By utilizing information and communication technologies (ICTs), renewable energy, and intelligent resource management systems, smart villages can improve access to healthcare and education, stimulate entrepreneurship, enhance service delivery, and create employment opportunities. These initiatives contribute to reducing rural–urban migration and promoting balanced and inclusive development. Despite these benefits, the transition toward smart villages faces multiple obstacles, including insufficient infrastructure, digital divides, limited financial resources, and weak institutional coordination. Successful smartization depends on local participation, institutional capacity, and context-specific strategies. Shahrood County, with its diverse rural settlements and growing exposure to digital technologies, provides a suitable case for examining expert perspectives on rural smartization. This study aims to identify key drivers and constraints influencing smart village development and to provide practical insights for policymakers and rural development practitioners. Materials and Methods This applied study adopted a quantitative, survey-based approach to examine rural smartization strategies in Shahrood County. Data were collected using field methods, and the research design was descriptive–correlational. The statistical population consisted of 120 experts directly involved in rural development and smartization, including village leaders, ICT and telecommunication specialists, agricultural extension agents, technology park experts, and local government representatives. Given the limited population size, a census method was employed, resulting in 100 completed questionnaires and a response rate of 83%. The research instrument was a structured questionnaire developed by the researchers and comprised three sections: (1) respondents’ personal characteristics and familiarity with ICT (12 items), (2) perceptions of ICT access and use in rural areas (17 items), and (3) major barriers to rural smartization, including infrastructural, economic, socio-cultural, and managerial–institutional factors (31 items). All items were measured using a Likert-scale format. Content validity was confirmed through expert review, while reliability analysis showed strong internal consistency, with Cronbach’s alpha coefficients ranging from 0.87 to 0.96. Results and Discussion Confirmatory factor analysis identified four main drivers of rural smartization: infrastructural-support, economic, managerial–institutional, and socio-cultural factors. All constructs demonstrated acceptable reliability and validity and were significantly associated with smart village development (p < 0.01). Among them, infrastructural factors showed the strongest effect (β = 0.912), followed by economic (β = 0.905), managerial–institutional (β = 0.883), and socio-cultural drivers (β = 0.845). These results emphasize the central role of ICT infrastructure, economic capacity, governance effectiveness, and socio-cultural readiness in advancing smart village initiatives. The findings also highlight the importance of educated youth, particularly those aged 30–41, in promoting rural smartization. This group displayed higher levels of digital literacy, internet use, and openness to innovation, positioning them as key agents of rural transformation. Although respondents reported near-universal access to electricity (100%) and smartphones (97%), limited experience with organized ICT projects remained a significant constraint, as 62% had never participated in such initiatives. This indicates that infrastructure availability alone is insufficient without targeted capacity-building and institutional support. Among the identified drivers, economic drivers, particularly ICT-based rural entrepreneurship, were found to support job creation, market access, and local economic development. Socio-cultural factors, including foreign language skills and digital competencies, facilitated global connectivity and knowledge exchange. Managerial–institutional drivers underscored the need for coherent policies, effective governance, and institutional frameworks that support ICT adoption and local participation. Conclusions This study demonstrates the considerable potential for rural smartization in Shahrood County, supported by an educated and technology-oriented expert community. Although participation in formal ICT projects remains limited, widespread access to digital tools presents strong opportunities for future development. Sustainable smart villages require coordinated improvements in infrastructure, economic self-sufficiency, socio-cultural readiness, and institutional capacity. Key priorities include expanding high-speed internet infrastructure, promoting ICT-based rural entrepreneurship, strengthening smart healthcare and education platforms, and enhancing digital literacy and language skills. Effective and inclusive rural smartization will depend on integrated policies and sustained governmental support tailored to local conditions. Keywords: Shahrood, solutions, ICTs, smartization, village بسیاری از روستاها باوجود توانمندی‌های بالقوه، درشرایط فقر و توسعه‌نیافتگی قرار دارند. با پیشرفت فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوشمندسازی، مفهوم "روستاهای هوشمند" مطرح شده است. روستاهای هوشمند خدمات نوین و بهبود کیفیت زندگی را فراهم آورده و شکاف بین سطح رفاه روستا و شهر را کاهش داده‌اند. برای توسعه روستاهای هوشمند، باید سیاست‌های تسهیل‌کننده نوآوری و دانش روستایی دنبال شود. براین اساس پژوهش حاضر با هدف کلی شناسایی راهکارهای هوشمندسازی روستاهای شهرستان شاهرود انجام شد. جامعه آماری پژوهش۱۲۰ نفر از کارشناسان متخصص شامل دهیاران روستاهای شهرستان، کارشناسان پست بانک و مخابرات اداره کل مخابرات استان سمنان و شهرستان شاهرود، کارشناسان اداره ترویج و آموزش جهاد کشاورزی شهرستان شاهرود و شهر بسطام، پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی شاهرود، کارشناسان حوزه روستایی فرمانداری شاهرود و بخشداری بسطام، جهاد کشاورزی شهرستان شاهرود و شهر بسطام، بخشداری‌های بسطام و بیارجمند و اداره کل اطلاعات و ارتباطات استان سمنان بودند. مطالعه به روش سرشماری انجام شد. ابزار اصلی پژوهش پرسشنامه محقق ساخته‌ای بود که روایی آن با استفاده از نظر خبرگان و متخصصان دانشگاهی و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ 87/0-96/0 تأیید گردید. تجزیه‌ و تحلیل داده‏ها با استفاده از نرم‌افزارهایSPSS23 وSMART PLS انجام شد. تحلیل عاملی تأییدی چهار راهکار کلیدی هوشمندسازی شامل زیرساختی-پشتیبانی، راهکارهای اقتصادی، راهکارهای مدیریتی-نهادی و راهکارهای اجتماعی-فرهنگی را شناسایی کرد. همه این راهکارها معنی‌دار بودند. نتایج نقش مهم جوانان تحصیل‌کرده را در پیشبرد پروژه‌های هوشمندسازی روستایی نشان می‌دهد که ناشی از سواد دیجیتال و قابلیت‌های نوآورانه آنان است. با وجود دسترسی کامل به برق (۱۰۰درصد) و تلفن‌های هوشمند (۹۷ درصد)، کمبود تخصص و تجربه عملی در پروژه‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات (۶۲ درصد هیچ مشارکت قبلی نداشتند) همچنان به‌عنوان یک چالش عمده باقی مانده است. نتایج نشان داد که مهمترین راهکارهای هوشمندسازی روستاها، تقویت زبان‌های خارجی مرتبط با بکارگیری فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات بوده است.

http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_132429_3e81124c75e55e8e2ae60e11257cb908.pdf

موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 29 1 2026 07 23 Investigating the Adaptation Strategies of Smallholder Farmers in Zarghan County to Cope with Climate Change بررسی راهبردهای سازگاری کشاورزان خرده مالک شهرستان زرقان برای مقابله با تغییر اقلیم 132430 10.30490/rvt.2026.367538.1706 FA محبوبه آسیمه دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. 0009-0007-9785-8204 مهدی نوری پور استاد گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. 0000-0003-0315-2141 آیت اله کرمی کالوس استاد گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. 0000-0001-5285-0785 مصطفی احمدوند استاد گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. 0000-0001-8852-5861 Journal Article 2025 10 18 Introduction Farmers (primarily smallholders) in developing countries are likely to be more negatively affected by climate change impacts than farmers in developed countries due to their heavy reliance on agriculture and natural resources. Therefore, adaptation measures are essential to cope with this pressure. In fact, farmer adaptation is one of the most effective practices that can be used to reduce vulnerability to climate change and increase resilience, transforming environmental threats into suitable management opportunities. Furthermore, awareness and understanding of farmers' adaptation behavior towards climate change is an important starting point for addressing current and future policies and helps policymakers develop rational programs and optimally allocate credits. Hence, the objective of the present study was to examine the adaptation strategies of smallholder farmers in Zarghan County with climate change. Materials and Methods In terms of paradigm, the present research was a qualitative study conducted with an exploratory approach. The participants of this research were smallholder farmers in Zarghan County. The sampling method in this study was purposive, using the critical case sampling technique. Based on the theoretical saturation index, 65 farmers were selected as the sample to obtain useful information. Data collection was done using semi-structured in-depth individual interviews and open-ended questionnaires. The data analysis technique was content analysis using MAXQDA_v24 software. Results and Discussion The results of the research, using content analysis, showed that smallholder farmers use three categories of strategies to adapt to climate change: 1. Technical-Agronomic Strategies (using resistant seeds, reducing seed quantity, cultivating salt-tolerant varieties, changing the cropping pattern to low-water-demand crops, changing planting dates, reducing cultivated area, land leveling and consolidation, converting some farmland to orchards (pomegranate, pistachio, etc.), leaving land fallow, using conservation tillage, constructing water ponds, dredging irrigation canals, using drip irrigation, reducing the number of irrigations, creating shade by planting trees around the farm, reducing the use of chemical fertilizers, using animal and organic fertilizers, using integrated pest management, reducing pesticide use, and changing the timing of pesticide application). 2. Economic-Financial Strategies (crop insurance, joining production cooperatives, receiving loans, borrowing, changing occupation, selling assets, leasing farmland, using family labor). 3. Socio-Cultural Strategies (migration, praying, using weather forecasts, attending extension classes, using experts' opinions, and using other farmers' opinions). Conclusion According to the obtained results, farmers use various strategies to adapt to climate change. To improve the adaptation status of farmers, solutions such as utilizing the region's potential capacities for job creation and diversifying the livelihoods of rural communities, increasing irrigation efficiency in agriculture through the development of modern irrigation systems, developing regional and local climate models with the ability to more accurately predict weather patterns, etc., were proposed. مقدمه کشاورزان (عمدتاً خرده مالکان) در کشورهای در حال توسعه به دلیل وابستگی شدید به کشاورزی و منابع طبیعی، احتمالاً بیشتر از کشاورزان کشورهای توسعه یافته تحت تأثیرات منفی تغییرات اقلیمی قرار می‌گیرند. بنابراین، اقدامات سازگاری برای مقابله با این فشار ضروری است. در واقع سازگاری کشاورزان یکی از کارآمدترین شیوه‌های است که از آن می‌توان در کاهش آسیب‌پذیری نسبت به تغییرات اقلیمی و افزایش انعطاف‌پذیری بهره جست و عوامل تهدید کننده‌ محیطی را به فرصت‌های مناسب مدیریتی تبدیل نمود. از طرفی، آگاهی و درک از رفتار سازگاری کشاورزان نسبت به تغییرات اقلیمی یک نقطه‌ شروع مهم برای پرداختن به سیاست‌های فعلی و آینده است و به سیاست‌گذاران به منظور تدوین برنامه‌های منطقی و تخصیص بهینه‌ اعتبارات کمک می‌کند. از این رو هدف از پژوهش حاضر نیز بررسی راهبردهای سازگاری کشاورزان خرده مالک شهرستان زرقان با تغییرات اقلیم بود. مواد و روش پژوهش حاضر به لحاظ پارادایم جزو مطالعات کیفی بود که با رویکردی اکتشافی انجام گرفت. مشارکت‌کنندگان این تحقیق را کشاورزان خرده مالک شهرستان زرقان تشکیل دادند. روش نمونه‌گیری در این مطالعه هدفمند و با تکنیک نمونه‌گیری بحرانی بود که با استفاده از شاخص اشباع نظری تا رسیدن به اطلاعات سودمند، 65 نفر از کشاورزان به عنوان نمونه انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها با استفاده از مصاحبه‌ انفرادی عمیق نیمه ساختار یافته و پرسشنامه‌ باز صورت گرفت. تکنیک تجزیه و تحلیل داده‌ها تحلیل محتوا و با استفاده از نرم افزار MAXQDA_v24 بود. نتایج و بحث نتایج پژوهش با استفاده از تحلیل محتوا نشان داد که کشاورزان خرده مالک برای سازگاری با تغییر اقلیم از سه دسته راهبرد فنی_زراعی (استفاده از بذر مقاوم، کاهش میزان بذر، کشت ارقام مقاوم به شوری، تغییر الگوی کشت به محصولات کم آب‌بر، تغییر تاریخ کشت، کاهش سطح زیر کشت، مانند تسطیح و یکپارچه‌سازی اراضی، تبدیل مقداری از زمین کشاورزی به باغ (انار، پسته و ..)، آیش گذاشتن زمین، استفاده از خاکورزی حفاظتی، ایجاد استخر آب، لایروبی کانال‌های آبیاری، استفاده از آبیاری قطره‌ای، کاهش تعداد دفعات آبیاری، ایجاد سایه با کشت درختان در اطراف مزرعه، کاهش میزان استفاده از کود شیمیایی، استفاده از کودهای حیوانی و ارگانیک، استفاده از مدیریت تلفیقی آفات، کاهش استفاده از سموم و تغییر زمان استفاده از سموم)؛ راهبرد اقتصادی_مالی (بیمه محصولات کشاورزی، شرکت در تعاونی‌های تولید، دریافت وام، قرض گرفتن، تغییر شغل، فروش دارایی‌ها، اجاره زمین کشاوری، استفاده از نیروی کار خانوادگی)، راهبرد اجتماعی‌_فرهنگی (مهاجرت، دعا کردن، استفاده از پیش‌بینی‌های هواشناسی، شرکت در کلاس‌های ترویجی، استفاده از نظرات متخصصان و استفاده از نظرات سایر کشاورزان) استفاده می‌کنند. نتیجه‌گیری با توجه به نتایج بدست آمده کشاورزان از راهبردهای گوناگونی برای سازگاری با تغییر اقلیم استفاده می‌کنند به منظور بهبود وضعیت سازگاری کشاورزان راهکارهای همچون استفاده از ظرفیت‌های بالقوه منطقه برای اشتغال‌زایی و تنوع بخشیدن به معیشت جوامع روستایی، افزایش راندمان آبیاری در کشاورزی با توسعه سیستم‌های آبیاری نوین، توسعه مدل‌های اقلیمی منطقه‌ای و محلی با توانایی پیش‌بینی دقیق‌تر الگوهای آب و هوایی و غیره ارائه شد.

http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_132430_2441840d33aec971b0ed6a785b3acdd7.pdf

موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 29 1 2026 07 23 Examination of architectural and economic factors of rural business from the perspective of producers and business owners (Case example: District 7 of the Babylonian system next to) بررسی عوامل معماری- اقتصادی کسب و کار روستایی از دیدگاه تولید کنندگان و صاحبان مشاغل (نمونه موردی: ناحیه 7 منظومه بابل کنار) 132431 10.30490/rvt.2026.367420.1662 FA مرتضی ملکی چرکوانی دانشجوی دکتری گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران. 0009-0000-3049-5620 فرهنگ مظفر دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران. 0000-0002-2744-4037 محمد علی خان محمدی دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران. 0000-0001-9317-4197 بهرام صالح صدق پور دانشیار گروه روان شناسی و علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. 0000-0002-3251-2567 Journal Article 2025 04 16 Introduction- Rural buildings as a place of business have an important place in economic prosperity of village. However, few studies have investigated how architecture affects the development of rural business. rural buildings divide into three groups: direct acquisition buildings (sales and tourism), production buildings (agriculture, animal husbandry and processing) and hybrid buildings (farm and tourism housing). sales and tourism buildings as a platform for direct income, plays a pivotal role in the financial success of the rural business. Instead, these spaces need a high standard level of urban and modern architecture that in addition to the initial cost and financial burden, can cause damage of "rural quasi - urbanization" and its solution is to use local and native materials and methods, in contrast, modern interior layout to increase the welfare of the customer. despite its great importance in the local economy, production buildings (breeding and processing) are faced with mortality and losses due to pest penetration and the solution is to use washable and disinfected materials and sanitary details for disposal of insect, pest control and ventilation in making these plants. however, hybrid buildings help to reduce the initial cost of building, due to the nuisance of the business (domestic animal husbandry) with habitation, in case of lack of proper separation and increase of compatibility, caused to remove these spaces by the people of the village.in this study, architectural factors of rural business prosperity in the view of producers and business owners in mountainous villages of northern iran have been studied. innovation of this research is considering and compare of three groups of rural buildings (manufacturing, sales - tourism and combined) and the difference of view in poor, medium and developed villages. Materials and Methods- this research is a qualitative - quantitative study and exploratory factor analysis. after reviewing the literature, object - content table and questionnaire design were done. validity of questionnaire assessed through experts and to increase the reliability, the questionnaire was conducted in pilot and Cronbach's test was used. after consulting and studying the Manzoomeh plan, district 7 of babol was selected. statistical population was rural business owners and producers and random cluster sampling method and sample size, 180 were determined in three clusters. in the first stage, comparison of cluster of poor, medium and developed villages was done. in the second step, the identification of the factors done by software and exploratory naming (via analysis of components key word) was done. in the first order 32 factors were determined that due to the multiplicity and impossibility of structural relationship, factor analysis was performed again and 21 of the 32 first order factors were classified under 7 second order factors. these factors were classified in Amos software and finally an evaluable structural model with 7 main factors and 20 components was obtained. Results and Discussion- the results of the first step analysis showed the difference between three clusters developed, medium and poor in the form of modernism versus nativism. for example, the cluster of developed villages mostly agreed on the centralized construction of productive spaces and sales - tourism spaces which means separating business from rural housing that leads to quasi - urbanization of developed villages. in the average cluster, there was no significant difference with the developed cluster, but in contrast, the poor villages agreed on some sentences including support - based low cost solutions, barrier removal, use of home spaces and tools and available agricultural products. Conclusions- The results of the second step identified the factors affecting the following rural business prosperity: The development and support of the village is "massive, sprawling, and the employment of the village" and " the resistance of the home-tourism, the approval of the silk support." The factor of outdoor architecture: "changing, ratio / adaptation and proximity," "native exhibition and museum location," "development of silks breeding and sale," " water management and wood production as sustainable materials." The business architecture's sustainable principles, indigenous tourism farm, Village-Creative Farm and Compatibility.it is suggested that in order to develop an architectural plan and design, first of all these factors will be determined in the area and in consultation with experts, entrepreneurs and local experts. the study of this research in the same villages can be rich. it is also suggested that more research be done to provide solutions for development and integration of findings into programs such as conductive plan and sustainable employment of rural system. بناهای روستایی به عنوان محل وقوع کسب و کار جایگاه مهمی در رونق اقتصادی روستا دارند. مطالعات اندکی به بررسی جامع تأثیر معماری بر کسب ‌وکار روستایی پرداخته‌اند. در این پژوهش به بررسی عوامل معماری رونق کسب و کار روستا از دید تولید کنندگان و صاحبان مشاغل در روستاهای کوهستانی شمال ایران پرداخته شده است. نوآوری این پژوهش در توجه به سه گروه بنای معماری (تولیدی، فروش-گردشگری و ترکیبی) و مقایسه تفاوت دیدگاه در روستاهای فقیر، متوسط و توسعه یافته می باشد. این پژوهش از نوع آمیخته (کمی- کیفی) و تحلیل عاملی اکتشافی در دو مرتبه است که نهایتا 21 عامل مرتبه اول بعنوان اجزاء 7 عامل مرتبه دوم بعنوان مهمترین یافته های پژوهش دسته بندی شدند. این 7 عامل شامل «توسعه و پشتیبانی»، «مزرعه گردشگری»، «مزرعه خلاق»، «اصول معماری کسب و کار»، «معماری غیر مسکونی و مجاورت»، «سازگاری»، «کنترل نفوذ آفت» می باشد. اما در مقایسه شاخه روستاهای توسعه یافته و فقیر مشخص شد که روستاهای شبه شهری همانند دراز کلا و کبریا کلا بیشتر بر مفاهیم شهری از جمله «جانمایی متمرکز فضاهای تولیدی» تاکید دارند که این موضوع بخاطر تراکم و توجه به موضوع «بهداشتی بودن فضاها» می باشد. همچنین این روستاها بر کسب و فروش بیشتر از کار و تولید تاکید دارند که این موضوع نیز بخاطر افزایش توان اقتصادی ایشان می باشد. جهت تهیه برنامه و طرح معماری کسب و کار روستایی در ناحیه مورد نظر پیشنهاد می شود ابتدا مصادیق و روابط ساختاری عوامل 7 گانه و نوع روستا و سطح توسعه یافتگی و تفاوت نگرش این روستاها بر موضوعاتی چون همجواری و سازگاری آن تعیین و سپس واحد های پشتیبانی موجود و خلا ها مشخص شده و با تعیین اولویتها و الزامات بناها، مزارع گردشگری و خلاق و منظر و کسب و کارهای زیستی، پیشنهادات نهایی و اجرایی و چارت و وظایف احتمالی واحد توسعه پشتیبانی و تسهیل گری روستایی فراهم گردد.

http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_132431_099f3cefe2965d722bdb53d21e823754.pdf

موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 29 1 2026 07 23 Effectiveness of the Haftoman Flood Spreading Project in Aquifer Recharge: A Multidimensional Assessment Using the Rapid Impact Assessment Matrix (RIAM) Approach in Arid Regions اثربخشی پروژه پخش سیلاب هفتومان در تغذیه آبخوان: ارزیابی چندبعدی با رویکرد ماتریس ارزیابی سریع اثرات (RIAM) در مناطق خشک 132432 10.30490/rvt.2026.367529.1702 FA مهدی هاشمی استادیار، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران. 0000-0003-2379-9778 علی دسترنج استادیار، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع‌طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران. 0000-0001-8925-3079 بهرام چوبین استادیار، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران. 0000-0001-6350-7157 Journal Article 2025 10 07 Introduction Water scarcity is a critical 21st-century challenge, especially in arid regions like Iran. Overexploitation of groundwater and intensified droughts have severely depleted aquifers. Flood spreading projects (FSPs), a managed aquifer recharge (MAR) strategy, aim to divert floodwaters into aquifers, mitigate runoff, and enhance ecological stability. The Haftooman FSP in Khour and Biabanak County was initiated with these goals. However, despite significant investment, its actual performance across ecological, social, and economic objectives remains poorly documented. Most prior studies in Iran and elsewhere have examined isolated dimensions (e.g., hydrology or economics) without a comprehensive, integrated assessment. The lack of long-term monitoring infrastructure, like piezometers, has further hindered evaluating recharge benefits. This study applies the Rapid Impact Assessment Matrix (RIAM) combined with expert knowledge to holistically evaluate the Haftooman project's multi-dimensional impacts. It systematically integrates environmental, hydrological, social, and economic indicators to critically analyze the project's effectiveness, identify causes of its limited success, and provide practical recommendations for future FSPs in arid environments, bridging the gap between scientific evaluation and policy-making. Materials and Methods This study employed descriptive and analytical methods to assess watershed management measures from the users' perspective. Data were collected via a Likert-scale questionnaire designed to gauge opinions on the direct and indirect impacts of implemented projects. The sample population consisted of household heads in the catchment area of the Firuzeh Neishabour mine in Razavi Khorasan Province. The methodology was based on documentary analysis and surveys. Projects in the research area were identified in consultation with the Razavi Khorasan Natural Resources Department. Subsequently, household statistics for villages in the study areas were gathered through field observations, village councils, and the statistics center. Face-to-face interviews and questionnaires were used to collect villagers' perspectives. Descriptive statistics were calculated to determine user attitudes towards watershed measures, and results for independent variables and respondent characteristics were displayed in tables. Inferential statistical methods were used to compare variable distributions, calculate average differences between groups, and conduct necessary analyses. Results and Discussion The findings indicate that the Haftooman project generated only limited, short-lived positive effects. Hydrologically, while some initial infiltration occurred, long-term monitoring showed no significant groundwater level improvement. Structural failures in diversion canals and rapid sedimentation of infiltration basins severely reduced recharge efficiency. Over time, most floodwaters were retained only in the sedimentation basin, with infiltration volumes declining due to clogging. This aligns with other Iranian studies reporting declining FSP efficiency without sustained maintenance and sediment management. Socio-economically, the project failed to deliver tangible benefits like stable agricultural development, job creation, or income growth. The site's remoteness and absence of arable land downstream meant local communities derived minimal benefit, limited to occasional seasonal water use by herders and miners. Ecologically, initial soil excavation and vegetation removal caused disturbance. Some natural recovery occurred, but no significant improvement in vegetation cover or biodiversity was observed across the wider landscape. Technically and operationally, lack of continuous maintenance and poor design adaptability were critical shortcomings. Consequently, the overall RIAM score placed the project in the "slightly positive" category (+B), far below expectations. Comparisons with successful international experiences (e.g., in Ethiopia and India) underscore the importance of aligning project design with local geomorphological and climatic conditions. The dominance of political over technical planning in Haftooman illustrates how governance failures can undermine water management strategies. Conclusions The comprehensive assessment reveals that the Haftooman FSP largely failed to achieve its goals of aquifer recharge, agricultural expansion, and ecological rehabilitation. Hydrological impacts were marginal as infiltration decreased rapidly due to sedimentation and infrastructure decay. Socio-economic benefits were negligible, with no sustainable livelihood improvements. Ecologically, impacts were mixed; initial damage was partially mitigated by natural recovery, but no significant long-term enhancements in biodiversity or ecosystem services occurred. The technical-operational evaluation highlighted chronic weaknesses, including poor structural resilience, lack of sediment management, and absence of long-term maintenance. Overall, the project's contribution to regional water security and development was minimal. Key lessons are that FSP success in arid environments requires integrated planning incorporating climatic realities, robust engineering, continuous monitoring, and community participation. Future projects must prioritize sediment management, establish monitoring infrastructure like piezometers, and align objectives with local socio-economic needs, not political agendas. Adopting adaptive management frameworks for periodic review and correction is crucial. Furthermore, involving local stakeholders is essential for sustainability and equitable benefit-sharing. This case serves as a cautionary tale: without integrating technical, ecological, and social dimensions, FSPs risk being symbolic rather than transformative interventions in water resource management. چکیده این پژوهش با بهره‌گیری از رویکرد ماتریس ارزیابی سریع اثرات (RIAM) به‌منظور ارزیابی چندبعدی اثربخشی پروژه پخش سیلاب هفتومان (استان اصفهان) در تغذیه آبخوان(تحلیل فنی - عملیاتی، فیزیکی - هیدروژئولوژیکی، اکولوژیکی- محیطی و اقتصادی - اجتماعی) انجام شد. در این مطالعه تحلیل ها بر پایه بازدیدهای میدانی و ارزیابی‌های کارشناسی بود؛ معیارها و زیرمعیارها در چهار گروه اصلی تعریف و برای هر زیرمعیار امتیازهای RIAM (A1, A2, B1, B2, B3) محاسبه شد. داده‌ها و محاسبات در محیط Excel پردازش گردید. نتایج نشان داد؛ بر اساس ماتریس RIAM، مؤلفه‌های انتخاب‌شده امتیازهای متغیری نشان دادند؛ به‌عنوان نمونه افزایش حجم آب زیرزمینی دارای امتیاز ES = 36 (رده +D) بود، کارایی رسوب‌گیرها ES = 32 (رده +C)، ظرفیت انتقال کانال‌ها ES = 21 (رده +C) و افزایش راندمان تغذیه مصنوعی ES = 12 (رده +B) گزارش شدند. امتیازدهی نهایی کلی پروژه مطابق جدول‌های مطالعه در طبقه "اثرات مثبت کم" (+B) قرار گرفت (مقدار عددی امتیاز نهایی در گزارش: 54/10). تحلیل زمینه‌ای نشان داد که ناکامی در دستیابی به نتایج پایدار عمدتاً ناشی از ترکیب عوامل اقلیمی خشک و نیمه‌خشک منطقه، رسوب‌گذاری شدید در حوضچه‌ها، تخریب یا خروج از مدار اجزای کانال انتقال، ضعف در نگهداری بلندمدت و متناظر نبودن طراحی با نیازهای پایین‌دست است. نتیجه کلی نشان داد که پروژه منافع محدود و کوتاه‌مدتی ایجاد کرده و بدون اصلاحات طراحی، مدیریت رسوب و استقرار نظام پایش هیدرولوژیک و نگهداری مستمر، دستاوردهای پایداری نخواهد داشت. این یافته‌ها ضرورت انجام مطالعات مقدماتی جامع، تعبیه زیرساخت‌های پایش، طرح برنامه‌های نگهداری و مشارکت جوامع محلی را برای پروژه‌های پخش سیلاب در مناطق خشک تأکید می‌کنند.

http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_132432_789d743a205201340d53eea0319f1f16.pdf

موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 29 1 2026 07 23 Investigating the imposition of the green tax on agricultural wastes (Case study; Ardakan farmers) بررسی وضع مالیات سبز بر پسماندهای کشاورزی (مطالعه موردی؛ کشاورزان اردکان) 132439 10.30490/rvt.2026.367508.1693 FA احمد فتاحی اردکانی استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران. 0000-0002-3609-6345 یدالله بستان دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. 0000-0002-8849-9023 نیلوفر حاج علی اکبری کارشناسی ارشد اقتصاد کشاورزی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران. فرشید رستم زاده کارشناسی ارشد اقتصاد کشاورزی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران. Journal Article 2025 09 07 Introduction: The generation of agricultural waste (including plant residues, animal manure, carcasses, unused chemicals, etc.) in developing countries has become one of the primary sources of environmental pollution due to population growth and the expansion of agricultural activities. If not properly managed, these wastes pose significant risks to human health, water resources, and soil quality. In this context, economic tools such as green taxes can help protect the environment, alter polluting behaviors, and provide the government with long-term financial resources. By internalizing the external costs associated with polluting activities, environmental taxes—often referred to as "green taxes"—can reduce the use of harmful inputs and promote sustainable production. Despite numerous national and international studies on this topic, there is still a lack of empirical research based on local socioeconomic characteristics to assess farmers' willingness to pay for environmental taxes in less developed areas like Ardakan County. Thus, this study aims to examine the feasibility of implementing a green tax on agricultural waste in Ardakan County and to investigate how farmers' economic, social, and environmental traits influence their willingness to pay. Materials and Methods: Ardakan County, the largest county in Yazd Province, served as the study area. A random sample of 272 farmers was selected from the statistical population of the county. A questionnaire was used to collect data on economic variables (annual agricultural and non-agricultural income), demographic variables (age, education, and household size), and an environmental attitude index. Two main sections of the questionnaire focused on the willingness to pay (WTP) for a green tax to manage agricultural waste properly and the willingness to pay fines in the event of pollution. Using Double-Bounded Dichotomous (DBD) option scenarios, the Contingent Valuation Method (CVM) was applied to economically assess the value of the green tax. Three different amounts were suggested for fines (1.5, 3, and 6 million Rials) and green tax payments (200,000, 400,000, and 800,000 Rials per hectare annually). The Logit model was employed to examine the effects of various factors on WTP, and maximum likelihood estimation was used to estimate the parameters. Data processing and numerical integration were performed using Shazam, Excel, and Maple software. Results and Discussion: The study found that the 272 farmers in Ardakan were, on average, middle-aged (54 years old) and had only seven years of formal education. Approximately 75% of them were willing to pay 400,000 Rials per hectare annually for the effective management of agricultural waste. At a lower amount (200,000 Rials), this proportion increased to over 82%. The average WTP for the green tax was estimated at 598,000 Rials. The Logit model revealed that older age and larger household size decreased WTP, while education, income, and a positive environmental attitude significantly increased it. Around 59% of farmers were willing to pay 3 million Rials in fines for pollution, with the average WTP for the fine estimated at approximately 4 million Rials. These findings reflect the farmers' environmental awareness and responsibility, suggesting that green tax laws, combined with financial and educational incentives, could be an effective tool for managing agricultural waste in the region. Conclusion and Suggestions: Based on the study's findings, a phased green tax system that takes economic and demographic factors into account can be a useful tool for sustainably managing agricultural waste and reducing pollution in rural areas. It is recommended that a green tax of approximately 6 million Rials per hectare be implemented annually, depending on local circumstances. For large households and low-income farmers, discounts or exemptions should be considered. Financial and educational incentives should be employed to raise environmental awareness and support for the tax laws. با توجه به افزایش پسماند‌های کشاورزی و نبود مدیریت اصولی برای جمع‌آوری و دفع آنها، به یکی از مشکلات جدی و تاثیرگذار بر محیط‌زیست و پایداری تولیدات کشاورزی تبدیل شده‌است. بنابراین در پژوهش حاضر با تمرکز بر کشاورزان روستایی در شهرستان اردکان، به تحلیل امکان‌سنجی وضع مالیات سبز بر پسماندهای کشاورزی، کشاورزان روستاهای شهرستان اردکان پرداخته شده‌است. برای این منظور از مدل اقتصادسنجی لاجیت و روش ارزش‌گذاری مشروط (CVM) استفاده شد. نمونه آماری شامل ۲۷۲ نفر از کشاورزان بوده و داده‌ها از طریق پرسش‌نامه در سال 1401 و به صورت نمونه گیری تصادفی جمع‌آوری شد. نتایج نشان داد که 63/74 درصد از کشاورزان حاضر به پرداخت سالانه 400 هزار ریال برای دفع اصولی پسماند در هر هکتار زمین هستند؛ این عدد در سناریوهای پیشنهادی بالاتر (800 هزار ریال) و پایین‌تر (200 هزار ریال) نیز بررسی شد. درنهایت، میانگین تمایل به پرداخت (WTP) برای مالیات سبز 6/598 هزار ریال برآورد شد. تحلیل آماری نشان داد که افزایش درآمد سالیانه کشاورزی، تحصیلات و شاخص محیط‌زیستی تأثیری مثبت و معنادار بر تمایل به پرداخت دارند. درحالی‌که افزایش سن، تعداد اعضای خانوار و افزایش مبلغ پیشنهادی باعث کاهش این تمایل می‌شود. در سناریوی دوم، درباره پرداخت جریمه در صورت ایجاد آلودگی، 82/58 درصد حاضر به پرداخت ۳ میلیون ریال بودند و در مجموع میانگین تمایل به پرداخت جریمه نزدیک به 4 میلیون ریال برآورد شد. در این بخش نیز، تحصیلات، درآمد و نگرش محیط‌زیستی اثر مثبت و معناداری داشتند، درحالی‌که سن و تعداد خانوار اثر منفی داشتند. درنهایت، مدل‌های لاجیت در هر دو بخش توانستند با دقت نسبتاً بالا (۷۲ درصد و ۶۷ درصد) تمایل پاسخ‌گویان را پیش‌بینی کنند. نتایج حاکی است که طراحی یک نظام مالیات سبز مرحله‌ای، همراه با مشوق‌های مالی و آموزشی، می‌تواند راهکاری عملی و پذیرفتنی برای مدیریت پایدار پسماندهای کشاورزی و ابزاری کارآمد در جهت کاهش آلودگی‌های روستایی و حمایت از کشاورزی پایدار باشد.

موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 29 1 2026 07 23 Investigating the Effects of Entrepreneurship Indicators on Rural Employment in Iran's Provinces (Case Study: Sistan and Baluchestan Province) بررسی اثرات شاخص های کارآفرینی بر اشتغال روستایی در استان های ایران (مورد مطالعه: استان سیستان و بلوچستان) 132441 10.30490/rvt.2026.367518.1698 FA محمود محمدی استادیار گروه علوم اقتصادی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-5795-0117 ارسلان بی نیاز استادیار اقتصاد کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-9016-4564 Journal Article 2025 09 22 Extended Abstract Introduction: Entrepreneurship, by creating a platform to increase employment levels and strengthen the foundations of sustainable employment in rural areas, can enhance the durability and sustainability of villages and prevent the migration of labor to large cities. Another potential impact is the reduction of inequality and poverty in rural areas. Therefore, understanding the influence of entrepreneurial indicators on rural employment and facilitating the expansion of an entrepreneurial environment in less developed provinces with the goal of achieving sustainable employment in these regions can be of great importance. Rural employment is one of the fundamental challenges in the development of deprived regions in Iran, particularly in Sistan and Baluchestan Province. Despite the natural and human potential in this province, rural unemployment rates remain high, with many villagers turning to low-income jobs or migrating to cities. On the other hand, entrepreneurship, as an engine of economic growth, can contribute to economic prosperity and reduced unemployment by creating new job opportunities and optimizing the use of local resources. Understanding the relationship between entrepreneurial indicators and rural employment in Sistan and Baluchestan can assist policymakers in designing targeted programs for rural development. Additionally, given the cultural and geographical diversity of this province, the findings of this study can serve as a model for other deprived regions in Iran. While most existing programs and studies on rural entrepreneurship have primarily focused on the agricultural sector, this research adopts a novel approach by examining the effects of entrepreneurship on employment using spatial analysis and moving beyond a one-dimensional perspective. In other words, instead of a narrow focus on agriculture, it will analyze all economic sectors industry, services, and agriculture. It is also worth noting that this study is the first of its kind for villages in Sistan and Baluchestan Province and seeks to test the following hypotheses: 1. Entrepreneurial indicators have a direct effect on the level of rural employment in Sistan and Baluchestan Province. 2. Entrepreneurship indicators have indirect effects (spatial spillover) on the employment levels of neighboring provinces. Thus, this study was conducted to examine the impact of factors influencing employment, with an emphasis on entrepreneurship in Sistan and Baluchestan Province during the period 2006–2022. Materials and Methods: This study is applied in purpose and quantitative in nature. Analyzing the relationship between regional inequality and economic growth from a spatial perspective requires an appropriate model specification. In fact, regional growth can be influenced by inequality in the regional economy as well as inequality in neighboring regions. Therefore, an analytical model of factors affecting employment with an emphasis on entrepreneurship in rural areas of southern Iran is presented using a spatial econometrics approach. For statistical analysis and economic modeling, spatial econometric methods were employed, and the final estimation of the research model was based on the Spatial Autoregressive Model (SAR), including direct, indirect, and total effects of the independent variables. Results and Discussion: In this study, first, the theoretical foundations and the relationship between independent and dependent variables were examined based on previous research. Then, using spatial econometric methods, various analyses were conducted, including descriptive statistics, cross-sectional dependence tests (Pesaran, 2004), unit root tests (Pesaran, 2007), spatial dependence (Moran’s I), and Spatial Autoregressive Models (SAR). Additionally, diagnostic tests such as the spatial Wald coefficient, Akaike, Lagrange, and Hausman tests were used to determine the type of spatial dependence (lag, error, or combined) and whether fixed or random effects were present. The results of the spatial autoregressive model showed that the entrepreneurship index has a positive and significant impact on rural employment, with a 1% increase leading to an 11% rise in employment in neighboring rural areas. Additionally, the economically active population and capital (developmental) credits had positive direct and indirect effects on employment, while the wage rate showed a negative and significant relationship with employment, with an increase leading to a 9% decline in employment in adjacent regions. These findings align with the theoretical foundations of the research and highlight the importance of entrepreneurship policies and investment in rural employment development. Conclusions: The overall findings of this study indicate that the entrepreneurship index and its related components have a positive effect on employment in both target and neighboring rural areas of Sistan and Baluchestan Province. Moreover, the logarithmic variables of the economically active population and capital asset (developmental) credits positively influence rural employment in Sistan and Baluchestan, whereas the wage rate has a negative effect on rural employment in the province. کارآفرینی با ایجاد بستری برای افزایش سطح اشتغال و تقویت پایه های اشتغال پایدار در مناطق روستایی می تواند دوام و پایداری روستا را بیشتر کرده و از گسیل نیروی کار به سمت شهرهای بزرگ جلوگیری کند. همچنین یکی از تاثیرات آن می تواند کاهش نابرابری و فقر در مناطق روستایی باشد. بنابراین شناخت تاثیری که شاخص های کارآفرینی بر اشتغال روستایی دارد و تسهیل گسترش و ایجاد فضای کارآفرینی در استان های کمتر توسعه یافته با هدف رسیدن به اشتغال پایدار در این مناطق می تواند حائز اهمیت بالا باشد. از این رو این پژوهش با هدف بررسی تاثیر عوامل موثر بر اشتغال با تاکید بر کارآفرینی در استان سیستان و بلوچستان در بازه زمانی 1401-1385 نگارش شد. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و ماهیت ان کمی می باشد. به منظور بررسی های آماری و مدل سازی های اقتصادی از روش اقتصاد سنجی فضایی بهره گرفته شد و برآورد نهایی الگوی پژوهش با توجه به مدل خودرگرسیون فضایی (SAR) به همراه اثرات مستقیم، غیرمستقیم و کل برای متغیرهای مستقل تحقیق ارائه گردید. یافته کلی این پژوهش نشان داد که شاخص کارآفرینی و مولفه های مرتبط از آن تاثیری مثبت بر اشتغال در مناطق روستایی هدف و مجاور در استان سیستان و بلوچستان دارد. همچنین متغیرهای لگاریتم جمعیت فعال و لگاریتم اعتبارات تملک دارایی‌ های سرمایه‌ای ( عمرانی ) تاثیری مثبت بر اشتغال در مناطق روستایی استان سیستان و بلوچستان دارند، در حالی که متغیر نرخ دستمزد اثری منفی بر اشتغال در مناطق روستایی استان سیستان و بلوچستان دارد.

http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_132441_b9e13171a317089ea73e0782457df057.pdf