موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 28 4 2026 01 21 From Fragmentation to Synergy: Presenting a Strategic Networking Model for Rural Businesses Using the Grounded Theory Method از پراکندگی تا هم‌افزایی: ارائه مدل شبکه‌سازی راهبردی کسب‌وکارهای روستایی با استفاده از روش داده بنیاد 132408 10.30490/rvt.2025.367486.1686 FA محمد لعلی دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی- مدیریت سیاست‌گذاری بازرگانی، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری، دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام، مشهد، ایران. 0009-0003-4894-4254 مرتضی رجوعی دانشیار گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری، دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام؛ مشهد؛ ایران. 0000-0003-4135-3446 سید مرتضی غیور باغبانی استادیار گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری، دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام؛ مشهد؛ ایران. 0000-0001-5345-1516 Journal Article 2025 08 06 Extended Abstract From Fragmentation to Synergy: Presenting a Strategic Networking Model for Rural Businesses Using the Grounded Theory Method Introduction This study aims to design a paradigmatic model of strategic networking for rural businesses in Iran, addressing the growing need for sustainable economic development in rural areas. Given the fragmented nature of rural enterprises and their challenges in accessing markets, resources, and innovation ecosystems, strategic networking can act as a transformative mechanism. The study is grounded in a qualitative approach, focusing on understanding the underlying conditions, processes, and consequences of business networking in rural settings. Materials and Methods The research was conducted using the grounded theory methodology. Data were collected through in-depth semi-structured interviews with 19 participants, including university experts, rural business owners, managers, and successful practitioners in the rural enterprise domain during 2024–2025. The data analysis followed a three-stage coding process—open, axial, and selective coding. Through this process, six main components of the paradigmatic model were identified: causal conditions, central phenomenon, contextual conditions, intervening conditions, strategies, and consequences. Results and Discussion The findings reveal that causal conditions such as the developmental capacities of rural businesses and barriers to utilizing existing potentials, along with contextual factors like the social, cultural, and structural characteristics of rural communities, and intervening conditions such as sustainability indicators and permeability of networking platforms, play significant roles in shaping strategic networking processes. Identified strategies include the development of infrastructure, education and empowerment, and the creation of innovation ecosystems and network-based collaborations. These strategies lead to positive outcomes, including enhanced economic resilience, improved competitiveness, and strengthened social cohesion in rural communities. The study emphasizes that strategic networking is not only a response to existing rural challenges but also a foundation for productivity enhancement, cost reduction, market development, and ultimately, rural economic advancement. Conclusions The proposed paradigmatic model offers a comprehensive conceptual framework for analyzing and strengthening the strategic networking process in rural businesses. It can serve as a practical model for rural development planning. The study underlines the importance of localizing networking models, integrating social capital with emerging technologies, and aligning strategies with the unique conditions of rural communities. In addition, theoretical implications are discussed in light of existing literature, and future research directions are proposed to further refine and contextualize the model. این پژوهش با هدف طراحی مدل پارادایمی شبکه‌سازی راهبردی کسب‌وکارهای روستایی در ایران ، با رویکردی کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد انجام شده است. این نظریه به‌طور خاص برای کشف فرایندها، تعاملات اجتماعی، و راهبردهای کنشگران طراحی شده است. از آنجا که شبکه‌سازی راهبردی دقیقاً نوعی فرایند تعامل اجتماعی و اقتصادی میان کنشگران است، پس این روش می‌تواند به‌خوبی به شناسایی مراحل، شرایط و پیامدهای آن بپردازد که به‌صورت روش‌شناختی و راهبردی برای نظریه‌پردازی از داده‌های کیفی استخراج شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با ۱۹ مشارکت‌کننده شامل اساتید و صاحب‌نظران دانشگاهی، مالکان، مدیران و فعالان موفق در حوزه کسب‌وکارهای روستایی درسال‌های 1403-1404 گردآوری و با کدگذاری سه‌مرحله‌ای باز، محوری و انتخابی، شش مؤلفه کلیدی شامل: شرایط علّی، پدیده محوری، شرایط زمینه‌ای، شرایط مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها استخراج و تحلیل شد. یافته‌ها حاکی از آن است که شرایط علّی نظیر ظرفیت‌ها و قابلیت‌های توسعه‌ای کسب‌وکارهای روستایی و چالش‌ها و موانع بهره‌برداری از ظرفیت‌های موجود آن، در کنار شرایط زمینه‌ای چون بسترهای اجتماعی، فرهنگی و ساختاری روستاها، و شرایط مداخله‌گر مانند شاخص‌ها و بسترهای پایداری و نفوذپذیری در شبکه‌سازی کسب و کارها، بر فرایند شبکه‌سازی اثرگذارند. راهبردهای شناسایی‌شده شامل توسعه زیرساختها، آموزش و توانمندسازی و ایجاد اکوسیستم نوآوری و همکاریهای شبکه‌ای در کسب و کارهای روستایی می‌باشد که پیامدهایی همچون افزایش تاب‌آوری اقتصادی، ارتقای رقابت‌پذیری و تقویت انسجام اجتماعی را برای روستاها به همراه خواهد داشت. این مؤلفه‌ها بخشی از سازوکار تحقق شبکه‌سازی راهبردی هستند، نه پدیده‌هایی مستقل از آن. از این رو، مدل دارای انسجام نظری و ارتباط مفهومی قوی با پدیده‌ی مرکزی است و فرایند گذار کسب‌وکارهای روستایی از پراکندگی به هم‌افزایی از طریق شبکه‌سازی راهبردی را به‌صورت نظام‌مند و پارادایمی تبیین می‌کند. بر این اساس می‌توان گفت که شبکه‌سازی راهبردی، نه‌تنها پاسخی به چالش‌های موجود در محیط‌های روستایی است، بلکه زمینه‌ساز ارتقای بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها، توسعه بازار و در نهایت پیشرفت اقتصادی این مناطق نیز می‌باشد. مدل پارادایمی ارائه‌شده، چارچوبی مفهومی برای تحلیل و تقویت فرآیند شبکه‌سازی راهبردی کسب‌وکارهای روستایی فراهم می‌سازد و می‌تواند به‌عنوان الگویی کارآمد در برنامه‌ریزی پیشرفت روستایی مورد استفاده قرار گیرد. در این مطالعه ضمن تأکید بر بومی‌سازی مدل‌های شبکه‌سازی که در مرحله‌ی تحلیل داده‌ها و تدوین مدل پارادایمی انجام شده و ترکیب سرمایه اجتماعی با فناوری‌های نوین به تحلیل نظری یافته‌ها در پرتو ادبیات پیشین، و پیامدهای عملی مدل پرداخته شده و مسیرهای پژوهشی آینده مانند تحلیل تطبیقی این مدل در مناطق مختلف جغرافیایی ایران و توسعه مدل‌های کمی برای سنجش اثربخشی شبکه‌ها، پیشنهاد گردیده است.

موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 28 4 2026 01 21 Strategic analysis of optimal sustainable livelihood strategies in acute drought conditions in order to prevent migration (case study: Sistan region) تحلیل راهبردی استراتژی‌های بهینه معیشت پایدار در شرایط خشکسالی به‌منظور مقابله با مهاجرت (مطالعه موردی: منطقه سیستان) 132409 10.30490/rvt.2025.367503.1691 FA محدثه میر دانشجوی دکتری اقتصاد منابع طبیعی و محیط زیست، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل. زابل. ایران. 0009-0005-5284-9836 حمید محمدی دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل. زابل. ایران. 0000-0002-6642-547X Journal Article 2025 08 31 Introduction The predominant occupation of villagers in Sistan has been agriculture, animal husbandry, and fishing. Given the dependence of economic activities on the water inflow of the Hamoon International Wetland, continuous droughts have led to the stagnation of economic activities. The purpose of this research is a strategic analysis of the selection and prioritization of the optimal sustainable livelihood strategy in the Sistan region. Materials and Methods The SWOT-QSPM model was used to analyze strategic choices and prioritize optimal sustainable livelihood strategies in the Sistan region. Data collection was carried out using a questionnaire using a classified method from a statistical population of 250 local community members and 50 experts. The data and appropriate strategies were reviewed using the SWOT model, and the selected strategies were prioritized using the QSPM model. Results and Discussion The results showed that strengths; local communities prioritized the existence of indigenous knowledge of villagers about ways to secure sustainable livelihoods considering the location of the region with a score of 0.218, and experts prioritized the existence of indigenous and interested human resources with a score of 0.208. Analysis of weaknesses showed that local communities prioritized drought with a score of 0.065 and drought experts prioritized it with a score of 0.104. Analysis of opportunities showed that local communities prioritized the provision of credit facilities and loans to promote livestock and animal husbandry with a score of 0.224 and the existence of educated human resources with a score of 0.219. The results of threats showed that the intensification of persistent droughts with a score of 0.076 from the perspective of local communities and with a score of 0.059 from the perspective of experts. According to the SWOT matrix, the SO strategy was selected. According to the QSPM matrix, the attention of the government sector and relevant officials to the development of economic infrastructure in the region, providing government facilities and loans to the agricultural, livestock, etc. sectors, as well as providing facilities to housewives in order to develop and expand small and medium-scale economic activities, and formulating and planning for livelihood diversification in line with the capacities of the region, are among the first to third priorities of both groups. Conclusions In Sistan, due to the intensification of droughts, most economic activities are on the verge of destruction. In addition, the intensification of dust storms has affected the lives and health of local communities. Therefore, in the current situation, if local communities do not have a sustainable livelihood, the tendency to migrate increases. Therefore, in order to prevent migration, it is necessary to develop and plan for resilience and secure a sustainable livelihood. According to the results of this research, by developing; the attention of the relevant government sector to the development of economic infrastructure in the region, providing government facilities and loans to the agricultural, livestock, etc. sectors, as well as providing facilities to housewives in order to develop and expand small and medium-scale economic activities, developing and planning for livelihood diversification in accordance with the capacities of the region, its possible to create suitable conditions for local communities and prevent migration. شغل غالب جوامع‌محلی منطقه سیستان کشاورزی، دامداری و صیادی بوده است. با توجه به وابستگی فعالیت‌های اقتصادی به آبگیری تالاب بین المللی‌هامون، خشکسالی‌های مداوم منجربه رکود فعالیت‌های اقتصادی شده است. هدف این تحقیق، تحلیل راهبردی انتخاب و اولویت‌بندی استراتژی بهینه معیشت‌پایدار منطقه سیستان می‌باشد، بدین منظور جمع‌آوری اطلاعات با پرسشنامه‌ به روش طبقه‌بندی شده، از جامعه آماری۲۵۰ نفر جوامع‌محلی و ۵۰ کارشناس انتخاب شد. بررسی و تحلیل داده‌ها و راهبردهای مناسب با مدلSWOT و اولویت‌بندی استراتژی‌های انتخاب شده با مدل QSPM بررسی گردید. نتایج بررسی نقاط قوت نشان داد، جوامع‌محلی، وجود دانش بومی روستاییان در ارتباط با راه‌های تامین معیشت پایدار با توجه به موقعیت منطقه با امتیاز ۲۱۸/۰ در اولویت قرار دادند، اما کارشناسان وجود نیروی انسانی بومی و علاقه‌مند با امتیاز ۲۰۸/۰ در اولویت قرار دادند. بررسی نقاط ضعف نشان داد، جوامع محلی خشکسالی را با امتیاز ۰۶۵/۰، و کارشناسان خشکسالی را با امتیاز ۱۰۴/۰ در اولویت قرار دادند. بررسی فرصت‌ها نشان داد، جوامع محلی ارائه تسهیلات اعتباری و وام به منظور رونق دامداری و دامپروری را با امتیاز ۲۲۴/۰ در اولویت قرار دادند و وجود نیروی انسانی تحصیل کرده با امتیاز ۲۱۹/۰ در اولویت کارشناسان قرار گرفت. نتایج تهدیدات نشان داد، تشدید خشکسالی‌های مداوم با امتیاز ۰۷۶/۰ از دیدگاه جوامع محلی و با امتیاز ۰۵۹/۰ از دیدگاه کارشناسان در اولویت قرار دارد. طبق ماتریس SWOT راهبرد SO انتخاب شد و طبق ماتریس QSPM، توجه بخش دولتی و مسئولان مربوطه به توسعه زیرساخت‌های اقتصادی در منطقه، ارائه تسهیلات و وام‌های دولتی به بخش کشاورزی، دامداری و... و همچنین ارائه تسهیلات به زنان خانه‌دار به منظور توسعه و گسترش فعالیت‌های اقتصادی کوچک مقیاس و متوسط مثل صنایع‌دستی، سوزن‌دوزی، خیاطی و... و تدوین و برنامه‌ریزی به منظور تنوع معیشتی متناسب با ظرفیت‌های منطقه در اولویت‌های اول تا سوم هر دو گروه قرار دارد. در سیستان با توجه به تشدید خشکسالی‌ها، عمده فعالیت‌های اقتصادی رو به نابودی است، همچنین با تشدید طوفان‌های گردوغباری زندگی و سلامت جوامع‌محلی تحت تاثیر قرار گرفته، لذا در شرایط کنونی در صورتی که جوامع‌محلی معیشت پایداری نداشته باشند، تمایل به مهاجرت روستاییان افزایش می‌یابد، بنابراین تدوین و برنامه‌ریزی به منظور مقاوم-سازی و تامین معیشت‌پایدار به منظور جلوگیری از مهاجرت در منطقه سیستان الزامی می‌باشد.

http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_132409_1a886e4bc161341181b8efc16b80a891.pdf

موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 28 4 2026 01 21 Analyzing the Collaboration Network of Livestock Cooperatives toward the Exchange of Information and Resources تحلیل شبکه همکاری تعاونی‌های دامی در راستای تبادل اطلاعات و منابع 132412 10.30490/rvt.2025.367553.1713 FA رسول لوایی آدریانی استادیار، مؤسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، تهران، ایران. مجتبی پالوج دانشیار، مؤسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، تهران، ایران. Journal Article 2025 11 01 Introduction Institutional collaboration is one of the key strategies for reducing costs, sharing information, improving efficiency, and thus increasing competitiveness. Despite having collaboration links, many institutions lack a coherent and efficient network structure for exchanging resources and sharing information. Therefore, without awareness of structural weaknesses, they will not be able to manage network relationships. Despite extensive studies on collaboration networks, research related to the structure and function of collaboration networks in the cooperative sector is limited. Therefore, the current study was conducted with the aim of analyzing the collaboration network of livestock cooperatives in Tehran province in terms of exchanging information and resources. Materials and Methods In this study, the relationships of CEOs in 18 livestock cooperatives/unions in Tehran province were collected in the form of a weighted matrix. The data from this matrix were analyzed based on the assumptions and measures of social network analysis. The network was analyzed based on measures including size, density, interconnectedness, geodesic distance, degree, betweenness, closeness, degree centrality, betweenness centrality, closeness centrality, and constraint. Results and Discussion The results showed that the collaboration network in the cooperatives had little internal cohesion and the actors interacted with each other through long communication paths. Also, the union, as a key actor, plays an active role in guiding collaboration relations and has formed a coherent tie in relation to some cooperatives. According to the research findings, most cooperatives are in a limited and saturated communication structure and the development of their communication network requires diversification of opportunities and areas of joint collaboration. Conclusions Although the union plays a key role in strengthening network cohesion, the over-concentration of relationships around this actor has led to structural dependency and reduced network dynamics. Overall, the distribution of power and influence within the network is highly centralized, concentrated among a few key actors, while most cooperatives possess only limited capacity to shape network dynamics and decision-making processes. Accordingly, strengthening horizontal linkages, developing local clusters, empowering smaller cooperatives, and utilizing digital information exchange platforms can lead to increased cohesion, balance of power, and sustainability of institutional connections in the livestock cooperative cooperation network. همکاری نهادی یکی از راهبردهای کلیدی در جهت کاهش هزینه‌ها، تسهیم اطلاعات، بهبود کارایی و در نتیجه افزایش رقابت‌پذیری به شمار می‌رود. بسیاری از نهادها علی‌رغم برخورداری از پیوندهای همکاری، فاقد ساختار شبکه‌ای منسجم و کارآمد برای تبادل منابع و تسهیم اطلاعات هستند. بنابراین، بدون آگاهی از ضعف‌های ساختاری قادر به مدیریت روابط شبکه نخواهند بود. با وجود مطالعات گسترده در خصوص شبکه‌های همکاری، پژوهش‌های مرتبط با ساختار و کارکرد شبکه‌های همکاری در بخش تعاون محدود است. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف تحلیل شبکه همکاری تعاونی‌های دامی استان تهران در راستای تبادل اطلاعات و منابع انجام شد. بدین منظور روابط همکاری مدیران عامل فعال در 18 تعاونی‌ها/اتحادیه دامی در استان تهران در قالب یک ماتریس وزن‌دار گردآوری و داده‌های حاصل از این ماتریس با مبنای مفروضات و سنجه‌های تحلیل شبکه اجتماعی پردازش شدند. نتایج نشان داد که شبکه همکاری در تعاونی‌های مورد مطالعه دارای انسجام درونی اندکی بوده و کنشگران از مسیرهای ارتباطی طولانی (یا چند واسطه‌ای) با یکدیگر در تعامل هستند. همچنین، اتحادیه به‌عنوان یک کنشگر کلیدی نقش فعال در هدایت روابط همکاری دارد و انجمن منسجمی را در رابطه با برخی تعاونی‌ها تشکیل داده است. بر اساس یافته‌های پژوهش اغلب تعاونی‌ها در ساختار ارتباطی محدود و اشباع قرار دارند و توسعه شبکه ارتباطی آن‌ها مستلزم تنوع‌بخشی به فرصت‌ها و زمینه‌های همکاری مشترک است. بر این اساس، تقویت پیوندهای افقی، توسعه خوشه‌های محلی، توانمندسازی تعاونی‌های کوچک‌تر و استفاده از پلتفرم‌های تبادل اطلاعات دیجیتال می‌تواند منجر به افزایش انسجام، تعادل قدرت و پایداری ارتباطات نهادی در شبکه تعاونی‌های دامی شود.

http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_132412_5804f1ad30d669a2fa653b583a64120d.pdf

موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 28 4 2026 01 21 Farmers’ Perceptions Regarding the Impacts of Shade House Program on Rural Development: A Case Study in Fars Province ادراک اثرات طرح سایبان‌های کشاورزی در توسعه روستایی از منظر کشاورزان: مورد مطالعه استان فارس 132414 10.30490/rvt.2025.367441.1668 FA مصطفی احمدوند استاد ترویج و توسعه کشاورزی، گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. 0000-0001-8852-5861 آیت اله کرمی استاد اقتصاد کشاورزی، گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. 0000-0001-5285-0785 ,ویدا علی یاری دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. 0009-0002-2309-0734 Journal Article 2025 06 04 Introduction Climate change poses significant threats to agricultural systems in arid and semi-arid regions of Iran, particularly in Fars province, where rural livelihoods are highly vulnerable. In response, shade houses have emerged as a key innovation within protected cultivation, effectively mitigating climatic stresses such as drought, excessive solar radiation, hail, and frost. By reducing water consumption and reliance on chemical pesticides, they enhance crop quality and yield while promoting sustainable resource management. Beyond environmental benefits, shade houses enable year-round production of high-value crops, increase farm incomes, generate rural employment, and improve economic resilience, helping to reduce rural-to-urban migration. Socially, they foster community cohesion and encourage collective action through agricultural cooperatives and shared resource management. In Iran, the Ministry of Agriculture-jihad has included the Shade House Development Project as part of its national agricultural development plans, with Fars province recognized as one of the leading provinces in implementing this strategy. In Iran, the Ministry of Agriculture-Jihad has integrated the Shade House Development project into national agricultural plans, with Fars province at the forefront of implementation. Therefore, evaluating farmers’ perceptions of the program’s socio-economic and environmental impacts is crucial to ensuring its long-term sustainability, scalability, and successful replication across rural regions. Materials and Methods This study was conducted using a descriptive-analytical and survey-based approach. The statistical population consisted of 177 farmers and orchardists participating in the Shade House Development project across selected counties of Fars province, from which a sample of 122 respondents was chosen through simple random sampling based on the Krejcie & Morgan (1970) table. A researcher-made questionnaire was used for data collection, structured around three main dimensions: economic (income, cost, marketing, investment, and agricultural prosperity), social (participation, educational, psychological, social trust, and security), and environmental (biotic and abiotic components). The reliability of the instrument was assessed using Cronbach’s alpha and composite reliability (CR), while validity was established through face validity, convergent validity (AVE), and discriminant validity via the Fornell-Larcker criterion and cross-loadings. Data were analyzed using SPSS 26 and SmartPLS 3.3 software, employing both descriptive and inferential statistics, including confirmatory factor analysis, one-sample t-test, and Friedman test. Results and Discussion This study evaluates the multidimensional impacts of the Shade House Development Project on rural development in Fars province, Iran, using a one-sample t-test and Friedman test. Findings revealed that farmers' perceptions of the Shade House Development Project were categorized into three main dimensions—economic, social, and environmental—all confirmed to be consistent and reliable. Based on the one-sample t-test results, the economic dimension showed significant improvement, with all indicators (income, cost management, marketing, investment, and agricultural prosperity) scoring above average. Farmers reported increased income and better market access, indicating the project's positive contribution to economic sustainability. In the social dimension, participation and educational components scored positively, reflecting enhanced knowledge sharing and community engagement. However, psychological and social trust indicators scored negatively, suggesting the presence of dissatisfaction, unmet expectations, or lack of transparency in program execution. These findings highlight the importance of local stakeholder involvement and effective communication between planners and beneficiaries. Regarding the environmental dimension, the abiotic component (physical environment) demonstrated favorable outcomes, including reduced temperature stress and improved moisture retention. Conversely, the biotic component (ecological factors) scored below average, showing negative impacts such as increased disease incidence under under the shade house environment. The Friedman test also ranked the economic dimension highest and the social dimension lowest, confirming the relative success of the program in economics but the need for reform in social and environmental domains. Conclusions The implementation of the Shade House development project in Fars province has achieved moderate success in the economic dimension, but requires managerial interventions in the social and environmental aspects. To strengthen the program’s sustainability and expand its benefits, recommendations include organizing training workshops, increasing financial support, forming local advisory groups, and adopting sustainable farming practices to improve implementation efficiency and increase farmer participation. This study demonstrates that simultaneous management of socio-economic and environmental challenges is crucial for the successful adoption of of shade house technology as a model of sustainable rual development in other regions of the country. یکی از راهکارهای عملی و علمی برای کاهش آسیب‌های ناشی از تغییرات اقلیم، استفاده از پوشش سایبان در باغات و مزارع است که در زمره مؤثرترین روش‌های محافظت از محصولات در برابر تنش‌های اقلیمی به‌شمار می‌رود. استفاده از این فناوری در سطح جهانی رو به رشد است. در کشور ایران نیز طرح توسعه سایبان به عنوان راهکاری نوین در حوزه کشاورزی مطرح شده که در این زمینه استان فارس به عنوان یکی از استان‌های پیشرو محسوب می‌شود. از این رو، بررسی دیدگاه کشاورزان پیرامون اثرات طرح توسعه سایبان در مزارع و باغات این استان ضروری است. بدین منظور پرسشنامه‌ای توسط محققان طراحی شد. به‌منظور محاسبه پایایی پرسشنامه از دو روش آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی استفاده شد. جهت تعیین روایی پرسشنامه تحقیق، علاوه بر تأیید روایی صوری پرسشنامه با اصلاح نظرات اساتید و متخصصان موضوعی از میانگین واریانس استخراج شده برای تعیین میزان روایی همگرا و از معیارهای فورنل-لارکر و بارهای عاملی متقابل برای تعیین میزان روایی تشخیصی استفاده شد. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از نرم افزارهای SPSS26 و Smart-PlS3.3 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آماره‌های توصیفی و آمار استنباطی بهره گرفته شد. یافته‌های حاصل از آمار استنباطی با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی نشان داد دیدگاه بهره-برداران پیرامون اثرات پوشش سایبان زراعی و باغی داری سه بُعد اصلی (اقتصادی، اجتماعی و محیطی) بود که همگنی و پایایی آن‌ها مورد تأیید واقع شد. نتایج حاصل از آزمون t تک نمونه‌ای حاکی از آن بودکه در بُعد اقتصادی، میانگین تمامی مؤلفه‌ها از حد متوسط بالاتر بوده است. در بُعد اجتماعی نیز، میانگین مؤلفه‌های مشارکت و ارتباطات اجتماعی، و آموزشی از حد متوسط بالاتر بوده و در سطح مطلوب قرار گرفته است، لیکن، پیامدهای اجرای طرح بر وضعیت مؤلفه‌های روانشناختی و اعتماد اجتماعی در سطح نامطلوب بوده و منفی ارزیابی شدند. در بُعد کیفیت محیطی نیز میانگین مؤلفه‌ محیط غیرزیستی (فیزیکی) از حد متوسط بالاتر بوده و دارای سطح مطلوبی است. اما مؤلفه‌ محیط زیستی (بیولوژیکی) از حد متوسط پایین‌تر بوده و در سطح نامطلوبی می‌باشد. با توجه به یافته‌ها، اجرای طرح توسعه سایبان در استان فارس در بُعد اقتصادی موفقیت نسبی داشته، اما در ابعاد اجتماعی و محیطی نیازمند اصلاحات مدیریتی است. بنابراین، پیشنهاداتی چون برگزاری کارگاه‌های آموزشی، افزایش حمایت‌های مالی، تشکیل گروه‌های مشورتی محلی و استفاده از روش‌های کشاورزی پایدار به‌منظور بهبود اجرای طرح و افزایش مشارکت کشاورزان ارائه شده است. این مطالعه نشان داد که مدیریت همزمان چالش‌های اجتماعی، اقتصادی و محیطی ضروری است تا این طرح بتواند به‌عنوان الگویی از توسعه کشاورزی پایدار در سایر مناطق کشور نیز مورد استفاده قرار گیرد.

http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_132414_32dd50eeecc0aec96e142cad34896445.pdf

موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 28 4 2026 01 21 Effects of Weather Variables and Price Changes on Acreage Response of Selected Rainfed Crops in Rural Areas of Kurdistan Province اثر تغییرات متغیرهای آب و هوایی و قیمت بر سطح زیرکشت محصولات زراعی دیم در مناطق روستایی استان کردستان 132415 10.30490/rvt.2025.367428.1663 FA محمد قهرمان زاده استاد اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0000-0003-0993-9244 قادر دشتی استاد اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0000-0002-9292-3843 آزاده فلسفیان دانشیار گروه مدیریت کشاورزی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. 0000-0003-0063-8525 ندا یادگار کارشناس ارشد اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. کوثر قلی پور دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0009-0008-1325-4794 پریسا پاکروح فلوشیپ پسادکتری ماری سکلودوسکا- کوری، فاندازیون انی انریکو ماتتی، میلان، ایتالیا. Journal Article 2025 04 28 Introduction Changing in weather variables are considered as one of the most significant risks facing the agricultural sector, profoundly affecting the yield and price of agricultural products, especially rainfed crops. Farmers typically respond to these climatic and environmental changes by adjusting their cultivated area of these products, reflecting their most natural reaction. They align their production strategies with these alterations. Thus, it is crucial to analyze how climate factors influence risk and yield, particularly concerning rainfed wheat, chickpeas, and barley crops in Kurdistan Province, a key production hub for these crops. This analysis is essential for evaluating the risk-enhancing effects of these factors, similar to other provinces in the country. The aim of this study is to explore the acreage response of rainfed wheat, chickpeas, and barley crops in Kurdistan Province to changes in climate and prices. Meterials and Methods In the initial phase, the stochastic production function approach of Just and Pope was employed to analyze the effects of weather factor variations on the yield and yield risk of crop production, utilizing panel data estimation techniques that combine time-series and cross-sectional data from the counties of Bijar, Gharveh, Saghez, Kamyaran, and Divandarreh, which are crucial production areas for these crops. In the subsequent phase, under the framework of the von Neumann and Morgenstern expected utility function, the acreage response functions for these rainfed crops were estimated and analyzed using the seemingly unrelated regression (SURE) system. Climate data were collected from the meteorological stations in the five counties, while additional necessary data were sourced from the Agricultural Jihad Organization of the province, the Statistical Center of Iran, and the Central Bank, covering the period from 1987 to 2022. Results and discussion The study's findings indicated that factors such as precipitation, average minimum temperature, and average relative humidity during the growth period positively influence crop yields, while average maximum temperature and wind speed negatively affect the yields of the selected crops. The estimation results of the yield risk function revealed that cumulative precipitation during the growth period, average maximum temperature, average wind speed, and the interaction between average wind speed and average maximum temperature significantly impact the risk associated with rainfed wheat. For rainfed chickpeas, the yield risk function estimation results demonstrated that average maximum and minimum temperatures, average relative humidity, and average wind speed significantly influence the risk. Cumulative precipitation in the spring season, average wind speed in spring, average summer temperature, and average spring temperature have substantial effects on the risk for rainfed barley. The acreage response functions for these crops indicate that as expected profit rises, the cultivated area expands. Conversely, an increase in the variance of expected profit leads to a decrease in the cultivated area for each crop. Specifically, when profit volatility of rainfed wheat increases, it results in an expansion of the cultivated area for rainfed chickpeas, and similarly, an increase in rainfed wheat's expected profit variance also contributes to a rise in the cultivated area of rainfed barley, and vice versa. Conclusion As farmers’ wealth increases, the cultivated areas for wheat and chickpeas also expand. Consequently, wheat and chickpea farmers display decreasing absolute risk aversion, while barley farmers exhibit constant absolute risk aversion. Therefore, in environments of increased market risk, non-price policies aimed at expanding the cultivated area of barley and price-based policies for wheat and chickpeas can be effective. تغییرات متغیرهای آب و هوایی از مهمترین منابع ریسک در بخش کشاورزی محسوب می‌گردد و اثرات چشمگیری بر عملکرد و قیمت محصولات کشاورزی به ویژه محصولات دیمی دارد. در این راستا، در مطالعه حاضر تلاش شد تا واکنش سطح زیرکشت محصولات گندم، نخود و جو دیم در مناطق روستایی 5 شهرستان عمده تولیدکننده این محصولات در استان کردستان نسبت به تغییرات قیمت و متغیرهای آب و هوایی مورد بررسی قرار گیرد. بدین منظور با بهره‌گیری از رهیافت تابع تولید تصادفی جاست و پاپ توابع عملکرد و ریسک عملکرد این محصولات با در نظر گرفتن فاکتورهای اقلیمی با استفاده از تکنیک برآورد داده‌های پانل برای داده‌های ترکیبی سری زمانی و مقطعی (5 شهرستان عمده به عنوان قطب‌های تولیدکننده این محصولات) طی دوره زمانی 1401-1366 برآورد گردید. نتایج حاصله نشان داد که متغیرهای بارندگی، دمای حداقل دوره رشد و متوسط رطوبت نسبی دوره رشد بر عملکرد محصولات تآثیر مثبت داشته و متوسط دمای حداکثر دوره رشد و سرعت باد بر عملکرد محصولات منتخب تأثیر منفی دارد. نتایج برآورد تابع ریسک عملکرد حاکی از آن بود که بارندگی و متوسط دمای حداقل دوره رشد جزء فاکتورهای ریسک کاهنده و متوسط دمای حداکثر و متوسط حداکثر سرعت باد دوره رشد جزو فاکتورهای ریسک افزا محصولات زراعی یاد شده می‌باشند. نتایج برآورد توابع واکنش سطح زیرکشت این محصولات حکایت از آن دارد با افزایش سود انتظاری محصول، سطح زیرکشت آن نیز افزایش یافته و با افزایش واریانس سود انتظاری هر محصول، سطح زیرکشت آن محصول کاهش می‌یابد. با افزایش نوسانات سود محصول گندم دیم سطح زیرکشت نخود دیم افزایش یافته و با افزایش واریانس سود محصول گندم دیم، سطح زیرکشت محصول جو دیم نیز افزایش می‌یابد و بالعکس. یافته‌های تحقیق موید آن ‌است که با افزایش ثروت کشاورزان، سطح زیرکشت گندم و نخود افزایش می یابد لذا گندم‌کاران و نخود‌کاران دارای ترجیحات ریسک گریزی مطلق کاهشی بوده و در مقابل جوکاران دارای ترجیحات ریسک گریزی مطلق ثابت می‌باشند. لذا هنگام افزایش ریسک بازار، سیاستهای غیرقیمتی برای افزایش سطح زیرکشت جو و سیاستهای قیمتی برای محصولات گندم و نخود می توانند موثر واقع شوند.

http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_132415_75bce5cb55cc2faf2f04e68bd75c19f0.pdf

موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 28 4 2026 01 21 The Impact of Border Markets on the Development of Border Regions Case Study: The Milak and Mirjaveh Border Markets, Sistan and Baluchestan Province اثرات بازارچه‌های مرزی بر توسعه مناطق مرزی (مورد مطالعه: بازارچه مرزی میلک و میرجاوه، استان سیستان و بلوچستان) 132416 10.30490/rvt.2025.367487.1685 FA مسعود سامیان پژوهشگر پسادکتری، گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. 0000-0002-6829-1647 مرضیه اسفندیاری دانشیار گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. Journal Article 2025 08 03 Creating border markets is one of the most well-known methods of developing border areas. On the other hand, considering the importance of trade and commerce as a driving force for economic growth, border markets are considered institutions whose optimal performance creates a spatial balance and increases distributive justice and development between regions. Therefore, this study was conducted with the aim of investigating the effects of border markets on the development of border areas. This research is of the field type in terms of its applied purpose, in terms of the possibility of controlling variables, and in terms of its nature, it is a descriptive-survey research. In fact, the present research is a descriptive research of the exploratory and confirmatory type. In the present research, the statistical population of the research is the households in the areas covered by the border markets (within 20 km of the border markets) border markets, which were selected based on the imputed random sampling method and the systematic method of the samples. Accordingly, 227 households were selected from the Milak border markets area and 173 households from the Mirjaveh border markets area. The results of exploratory factor analysis showed that 4 key factors are effective as the effects of border markets on the development of border areas in the two markets under study. Also, the results of the first-order confirmatory factor analysis also confirmed the theoretical model of the research and obtained from the exploratory factor analysis stage, and the results of the second-order confirmatory factor analysis showed that among the second-order factor loadings, the political and security structure (0.89) has the greatest impact, followed by the economic structure (0.49), the social and cultural structure (0.38), and the spatial and physical structure (0.33) have the least impact on the main structure (the effects of border markets on the development of border areas). Based on the research findings, it was determined that the border markets had the greatest impact on the development of border areas regarding political issues, especially security issues, and did not have much impact on other areas, especially the economic and social factors of border areas. ایجاد بازارچه‌های مرزی از شناخته‌ترین روش‌های توسعه مناطق مرزنشین می‌باشد. با توجه به اهمیت تجارت و بازرگانی به‌عنوان موتور محرکه رشد اقتصادی، بازارچه‌های مرزی نهادهایی هستند که عملکرد مطلوب آن‌ها زمینه‌ساز تعادل بخشی فضایی و افزایش عدالت توزیعی و توسعه بین مناطق می‌گردد. لذا این تحقیق با هدف بررسی اثرات بازارچه‌های مرزی بر توسعه مناطق مرزی انجام شده است. این تحقیق از لحاظ هدف کاربردی، از نظر امکان کنترل متغیرها از نوع میدانی و از لحاظ ماهیت از نوع تحقیقات توصیفی – پیمایشی می‌باشد. در واقع پژوهش حاضر، پژوهشی توصیفی از نوع اکتشافی و تأییدی است. جامعه آماری تحقیق، خانوارهای مناطق مناطق تحت پوشش بازارچه‌های مرزی (محدوده 20 کیلومتری بازارچه) می‌باشند که براساس روش نمونه‌گیری تصادفی انتسابی و به روش سیستماتیک انتخاب شدند. بر این اساس 227 خانوار از محدوده بازارچه میلک و 173 خانوار از محدوده بازارچه مرزی میرجاوه انتخاب شدند. نتایج حاصل از تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که 4 عامل کلیدی (سیاسی و امنیتی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و فضایی و کالبدی) به عنوان اثرات بازارچه‌های مرزی بر توسعه مناطق مرزی در دو بازارچه مورد بررسی تاثیرگذار است. همچنین نتایج حاصل از تحلیل عاملی تاییدی مرتبه اول نیز مدل نظری تحقیق را تایید نمود و نیز نتایج حاصل از تحلیل عاملی تاییدی مرتبه دوم نشان داد که در بین بارهای عاملی مرتبه دوم، سازه سیاسی و امنیتی (89/0) بیشترین تاثیر، و سپس به ترتیب سازه اقتصادی (49/0)، سازه اجتماعی و فرهنگی (38/0)، و سازه فضایی و کالبدی (33/0) کمترین تاثیر را روی سازه اصلی (اثرات بازارچه‌های مرزی بر توسعه مناطق مرزی) دارند. برمبنای یافته‌های تحقیق، مشخص گردید که بازارچه‌های مرزی بیشترین تاثیری که در توسعه مناطق مرزی داشته‌اند در خصوص مسائل سیاسی و به خصوص امنیتی بوده و در سایر حوزه‌ها به خصوص عوامل اقتصادی و اجتماعی مناطق مرزی تاثیر چندانی نداشته است، لبنابراین پیشنهاد می‌شود برای افزایش تأثیر بازارچه‌های مرزی، به مردم بومی اجازه فعالیت تجاری بیشتری داده شود و امتیازات قانونی ویژه‌ای برای حمایت از دادوستد و فعالیت تجاری آنان در نظر گرفته شود.

http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_132416_09fa030ac007095fe545efc8a0b77261.pdf

موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 28 4 2026 01 21 Explaining the Status of the Entrepreneurial Spirit of Villagers in Western Counties of Golestan Province تبیین وضعیت روحیه کارآفرینانه روستاییان در غرب استان گلستان 132419 10.30490/rvt.2025.367551.1712 FA مائده علیانی دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته نوآوری و کارآفرینی کشاورزی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی، ساری، ایران. فاطمه رزاقی استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. 0000-0003-4299-9783 امید جمشیدی استادیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. فاطمه شفیعی استادیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. Journal Article 2025 10 31 Introduction In many rural development programs and policies, the main focus is on economic, physical and infrastructural aspects, and the psychological dimensions and entrepreneurial spirit of villagers have received less attention. Sustainable rural development is only achieved when, in addition to financial and technical support, attention is paid to the transformation of individuals' attitudes, motivation, psychological strength and self-confidence. the aim of this research is to identify and prioritize the components of entrepreneurial spirit among rural entrepreneurs in western Golestan province. While there are potential capacities such as indigenous and local resources, the existence of rural women's and youth cooperatives, and the need for new businesses in the agricultural value chain in these areas, Therefore, identifying the psychological dimensions and individual characteristics of entrepreneurs plays an important role in encouraging and accepting new opportunities and businesses in rural areas. Materials and Methods This research is of an applied type and in terms of data collection, it is a survey type. The statistical population consisted of 240 rural entrepreneurs in western Golestan province in 1403, of which 144 were selected by proportional random sampling using the Krejci and Morgan table. The research tool was a questionnaire whose validity (face and content) was confirmed by rural development experts and university faculty members; diagnostic validity was obtained using the extracted mean variance index; and the reliability of the questionnaire was confirmed using Cronbach's alpha calculation and composite reliability. The data were analyzed with a researcher-made questionnaire with eight components (including independence, risk-taking, self-confidence, need for success, self-efficacy, creativity and innovation, internal locus of control, and tolerance for ambiguity) using SPSS v26 and SmartPLS v3 software. Results and Discussion The results of the factor analysis of the model showed that the two components of internal locus of control and tolerance of ambiguity were removed from the model due to their lack of significance, the revised model, consisting of six factors—autonomy (β = 0.706, the most influential factor), risk-taking (β = 0.682), self-efficacy (β = 0.556), need for achievement (β = 0.512), self-confidence (β = 0.442), and creativity and innovation (β = 0.326) represented, respectively, the most to the least important components of entrepreneurial spirit from the perspective of rural entrepreneurs. Rural entrepreneurs in the region have a strong tendency to be self-reliant, make independent decisions, and assume group responsibility. This spirit is the main cornerstone for forming new businesses that are resistant to external challenges. According to the results of the component of tolerance of ambiguity, entrepreneurs, i.e., facing ambiguous and unstable conditions (which is the essence of the entrepreneurial environment), still need more support and reinforcement. Conclusions Rural development planners should focus on the psychological and software dimensions of development, along with physical and supportive infrastructure, to prepare the ground for transforming ideas into operational and sustainable rural businesses. In this regard, creating motivating and supportive environments for the growth of ideas, creativity, and innovation among rural youth, strengthening self-confidence, self-efficacy, and hope for the future through empowering villagers with extension training, individual and group counseling, and modeling successful rural entrepreneurs to extension of entrepreneurship culture and increase credibility in achieving success in local and indigenous businesses is recommended. در بسیاری از برنامه‌ها و سیاست‌های توسعه روستایی، تمرکز اصلی بر جنبه‌های اقتصادی، فیزیکی و زیرساختی سیستم بوده و ابعاد روان‌شناختی و شخصیتی روستاییان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. توسعه پایدار روستایی تنها زمانی تحقق می‌یابد که در کنار حمایت‌های مالی و فنی، به تحول نگرش، انگیزش، توان روانی و خودباوری افراد توجه شود. هدف این پژوهش، شناسایی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های روحیه کارآفرینانه کارآفرینان روستایی غرب استان گلستان است. این تحقیق از نوع کاربردی و از لحاظ جمع‌آوری داده‌ها از نوع پیمایشی است. جامعه آماری شامل ۲۴۰ نفر از کارآفرینان روستایی غرب استان گلستان در سال ۱۴۰۳ بود که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، ۱۴۴ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی متناسب انتخاب شدند. ابزار تحقیق، پرسشنامه‌ای بود که روایی (صوری و محتوایی) آن توسط متخصصان توسعه روستایی و اعضای هیات علمی دانشگاه تأیید شد؛ روایی تشخیصی با استفاده از شاخص میانگین واریانس استخراج شده به دست آمد؛ و پایایی پرسشنامه با استفاده از محاسبه آلفای کرونباخ و نیز پایایی ترکیبی تأیید گردید. داده‌های پرسشنامه محقق‌ساخته با هشت مؤلفه (شامل استقلال‌طلبی، ریسک‌پذیری، اعتماد‌به‌نفس، نیاز به موفقیت، خودکارآمدی، خلاقیت و نوآوری، مرکز کنترل درونی و تحمل ابهام)، با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS v26 و SmartPLS v3 تحلیل شدند. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که دو مؤلفه مرکز کنترل درونی و تحمل ابهام به دلیل عدم معنی‌داری از مدل حذف شدند و مدل اصلاح‌شده با شش عامل استقلال‌طلبی (706/0=β، مؤثرترین عامل)، ریسک‌پذیری (682/0=β)، خودکارآمدی (556/0=β)، نیاز به موفقیت (512/0=β)، اعتماد‌به‌نفس (442/0=β)، و خلاقیت و نوآوری (326/0=β)، به ترتیب از مهم‌ترین تا کم ‌اهمیت‌ترین مؤلفه‌های روحیه کارآفرینانه از نظر کارآفرینان روستایی بودند. لذا، برنامه‌ریزان توسعه روستایی باید با تمرکز بر ابعاد روان‌شناختی و شخصیتی کارآفرینان و توجه به ابعاد نرم‌افزاری توسعه در کنار زیرساخت‌های فیزیکی و حمایتی، زمینه را برای تبدیل ایده‌ها به کسب‌وکارهای عملیاتی و پایدار روستایی فراهم سازند. در این راستا ایجاد محیط‌های انگیزشی و حمایتی برای رشد ایده‌ها و خلاقیت و نوآوری‌ در میان جوانان روستایی، تقویت اعتمادبه‌نفس، خودکارآمدی و امید به آینده از طریق توانمندسازی روستاییان با آموزش‌های ترویجی، مشاوره‌های فردی و گروهی و نیز الگوسازی از کارآفرینان موفق روستایی برای ترویج فرهنگ کارآفرینی و افزایش باورپذیری به کسب موفقیت در کسب‌وکارهای محلی و بومی پیشنهاد می‌شود.

http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_132419_b51ecddc44b03eb6722514fdfd365be5.pdf

موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی روستا و توسعه 1563-3322 28 4 2026 01 21 Examining Rural Residents’ Perceptions of the Effects of Tribalism on the Quality of Rural Management (Case Study: Villages of the Sistan Region) بررسی نگرش روستاییان به اثرات طایفه‌گرایی بر کیفیت مدیریت روستایی (مطالعه موردی: روستاهای منطقه سیستان) 132424 10.30490/rvt.2026.367484.1683 FA محمد پیرانی گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، ایران صادق اصغری لفمجانی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه زابل، ایران محمودرضا میرلطفی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران. 0009-0007-4458-3470 Journal Article 2025 08 02 The existence of diverse ethnic (Sistani and Baluch) and religious (Shiite and Sunni) compositions in the villages of Sistan and the transfer of village management to councils and village heads in the country's new management system has revealed the impact of clan tendencies in the selection of local managers and ultimately its impact on the quality of rural management. Accordingly, the present study has been done with the aim of investigating the effects of tribalism on the quality of management in Sistan villages and provide appropriate strategies. This research is based on a combination of descriptive-analytical methods and based on library studies, documentary and field studies in which statistical population of the study consisted of 9356 people of voting age in households living in 40 sample villages with councils and villages in the Sistan region, of which 369 people were randomly selected as the sample size based on the Cochran formula. The data collection tool was a questionnaire, the validity of which was confirmed based on the opinions of experts. In order to examine its reliability level, Cronbach's alpha coefficient was also calculated. Data analysis was performed with the help of SPSS, ArcGIS, and Expert Choice software, using the ARAS model and stepwise linear and multivariate regression tests. The results show that the Sistan villages have a significant difference in terms of quality of rural management and tribalism intensity. Also, the study of severity of impacts of tribalism on the quality of management of the studied villages based on the results of regression test at 99% confidence level confirms that 13.5% of the fluctuations in the quality of rural management can be predicted through the severity of tribalism. According to the research results, it is essential to adopt measures to guide rural communities in the right and far-sighted directions for selecting local managers based on meritocracy, knowledge, and experience. In this regard, the interaction between formal management structures and informal social networks should be organized in a synergistic manner. وجود ترکیب‌های متنوع قومی (سیستانی و بلوچ) و مذهبی (شیعه و سنی) در روستاهای سیستان و واگذاری مدیریت روستاها به شوراها و دهیاری‌ها در سیستم جدید مدیریتی کشور، تأثیر گرایش‌های طایفه‌ای در انتخاب مدیران محلی و نهایتاً تأثیر آن بر کیفیت مدیریت روستایی را آشکار ساخته است. بر این اساس، تحقیق حاضر با هدف بررسی اثرات طایفه‌گرایی بر کیفیت مدیریت در روستاهای سیستان و ارائه راهکارهای مناسب انجام گردیده است. این پژوهش، بر پایه ترکیبی از روش‌های توصیفی– تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، اسنادی و پیمایشی می‌باشد که در آن، جامعه آماری پژوهش را 9356 نفر از افراد دارای شرایط سنی رأی دادن در خانوارهای ساکن در 40 روستای نمونه دارای شورا و دهیاری منطقه سیستان تشکیل دادند که بر اساس فرمول کوکران 369 نفر به‌عنوان حجم نمونه به شیوۀ تصادفی انتخاب شده‌اند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامه بود که روایی آن بر اساس نظر صاحب‌نظران تأیید شد. به‌منظور بررسی سطح پایایی آن نیز ضریب آلفای کرونباخ محاسبه گردید. تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها با کمک نرم‌افزارهای SPSS، ArcGIS،Expert Choice و با استفاده از مدل ARAS و آزمون‌های رگرسیون خطی و چند متغیره گام‌به‌گام انجام گردیده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که روستاهای سیستان از نظر سطح کیفیت مدیریت روستایی و شدت طایفه‌گرایی تفاوت معناداری با یکدیگر دارند. همچنین بررسی شدت اثرات طایفه‌گرایی بر کیفیت مدیریت روستاهای موردمطالعه بر اساس نتایج آزمون رگرسیون در سطح اطمینان 99 درصد مؤید آن است که 5/13 درصد از نوسانات کیفیت مدیریت روستاها، از طریق شدت طایفه‌گرایی قابل پیش‌بینی می‌باشد. با توجه به نتایج پژوهش، اتخاذ تدابیری به منظور هدایت جوامع روستایی در جهت‌های درست و دوراندیشانه برای انتخاب مدیران محلی بر اساس شایسته سالاری و دانش و تجربه الزامی است. در این راستا، تعامل بین ساختارهای رسمی مدیریتی و شبکه‌های اجتماعی غیررسمی بایستی به صورت هم افزایی سازماندهی شود.

http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_132424_15aa80e8b3982272b3d8937057230c90.pdf